Người đàn dạo trong “Der Leiermann” và rừng đào Washington DC cuối thu – Tống Mai

Dec 17, 2019 (TM)

Một người già khắc khổ chân trần trên băng giá đứng chơi đàn giữa đông lạnh, người qua lại không ai buồn đoái hoài, khay tiền trống trơn, nhưng ông vẫn không ngừng chơi, mặc cho những gì đang lạnh lẽo chung quanh.

Strange old man.
Shall I go with you?
Will you play to my songs?

Cho tôi theo cùng. Ông có muốn đàn những bản nhạc của tôi không?

Tôi mở bản Der Liermann nghe lại mỗi mùa đông khi tuyết bên ngoài rơi. Washington DC có những trận tuyết nhẹ chỉ đủ trải một lớp trắng mỏng trên đất, nhưng khi rơi, trời mù xám đẹp như tranh. Nơi tôi ở hiếm khi có sương mù, nên mỗi lần sương giăng, tôi sung sướng lắm. Tôi sẽ không phải thấy những gì không muốn thấy sau màn sương. Đừng cho tôi thấy quá nhiều điều, đừng cho tôi thấy hết “tim người”.

Hôm kia thứ Bảy, mưa lạnh lại lất phất mù trời như thế. Tôi xách máy hình xuống vườn đào. Cuối thu lá trút hết chỉ còn những cành khô khẳng khiu trông thanh đạm như người tì kheo xuống tóc trước khi xuất gia để xả bỏ thân tâm. Nước hồ trên Tidal Basin nơi hàng ngàn cây anh đào bao quanh có màu nâu của bầu trời xám.  Những giọt mưa trên cây nhỏ xuống hồ vô số vòng tròn ronds dans l’eau.

Khi xem những tấm hình không màu của mình trên camera hôm đó, tôi nghĩ đến bản Der Leiermann và khuôn mặt của Dietrich Fischer-Dieskau khi trình diễn bài hát. Chưa ai diễn tả linh hồn của bản nhạc hay như ông. Khuôn mặt lạnh câm, trang nghiêm, mắt đăm đăm nhìn phía trước như không quan tâm đến những gì xảy ra chung quanh. Ta thấy cả một mùa đông. Bản nhạc ảnh hưởng  sâu đậm như thế nào mỗi khi nghe tôi không làm sao nói hết được, chỉ thấy y như cảm tưởng khi nhìn người guitarist gầy guộc, tả tơi cúi mình trên cây đàn guitar khi đàn dạo trên đường phố Barcelona trong bức tranh The Old Guitarist của Picasso. Hai hình ảnh của hai người già trong bản nhạc và trong bức tranh mang cùng ý nghĩa thân phận.

Đông đến, tôi chỉ biết mời bạn nghe lại bản nhạc này.

Lần tới, mỗi khi gặp một người gầy gò đàn dạo trên góc phố, tôi mong bạn hãy dừng lại nghe và hãy thả vào khay của họ một chút gì đó.

Tống Mai

 

Der Leiermann
Bài thứ 24 trong Winterreise – Music: Franz Schubert phổ thơ của Wilhelm Müller
Baritone: Dietrich Fischer-Dieskau
www.youtube.com/watch?v=sIIS-UgixGE

Drüben hinterm Dorfe steht ein Leiermann
Und mit starren Fingern dreht er, was er kann.
Barfuß auf dem Eise wankt er hin und her
Und sein kleiner Teller bleibt ihm immer leer.

Keiner mag ihn hören, keiner sieht ihn an,
Und die Hunde knurren um den alten Mann.
Und er läßt es gehen alles, wie es will,
Dreht und seine Leier steht ihm nimmer still.

Wunderlicher Alter, soll ich mit dir geh’n?
Willst zu meinen Liedern deine Leier dreh’n?

* * *

There, beyond the village, stands a hurdy-gurdy man,
And with numb fingers,he plays the best he can.

Barefoot on the ice, he staggers back and forth,
And his little plate remains ever empty.

No one wants to hear him, no one looks at him,
And the dogs snarl at the old man.

And he lets the world go by, everything as it will,
He plays, and his organ is never silent.

Strange old man, shall I go with you?
Will you play your organ to my songs?

 

Cuối thu rừng vắng
Tất cả đi đâu?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Una piuma galleggiante
Questa piuma è per Susanna

 

 

37 thoughts on “Người đàn dạo trong “Der Leiermann” và rừng đào Washington DC cuối thu – Tống Mai

  1. Dear chị !
    Cảm xúc mùa đông… Thiên nhiên thật tuyệt vời dù bất cứ nơi đâu.
    Em mê mẩn những cành cây trụi lá trong sương mù của chị . Vừa cô quạnh vừa mời gọi bao tâm hồn thi sĩ đến tận cùng của cảm xúc !

    Chúc chị vui cùng đất trời bao la vô tận ở những nơi chị đến và đi !
    Em.

    1. Rừng đào DC đẹp nhất vào mùa đông, lúc thấy rõ những uốn lượn và cằn cỗi của cây.
      Những cành cây trút lá để chịu đựng mùa đông lạnh gió tuyết, một sự chịu đựng vô biên không gì đẹp bằng: endurance!

      1. Hình mà em thích nhất là hình reflection của vòm cây trên nước, có những vòng tròn nước và cành cây chuyển động theo.

  2. Dearest Mai, thank you for the feather. Your photos of the bare trees are beautiful, wonderful. I wonder how we can see the same things in the same way. The same kind of look, you, my soul sister. <3
    As soon as I can I will post the photos of my journey.

    1. Thank you dearest Susanna.

      That feather fell off from one of the geese on the lake. Every time I see a feather, it reminds me of your feather images and the meaning behind them.
      It was raining and misty that morning, there was no one on the lake, only hundred of geese flying gaily around and dropped some feathers on the water.

      I can’t wait to see your photos of Ulm.

  3. Chị TMai ơi, mình phục chị quá. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, chị cũng tìm ra được một bài viết, một bản nhạc để nói lên tâm trạng chị trong giây phút đó.

    Hồi xưa mình cũng học Allemand từ lớp 4eme đến Terminale + 5 năm học dược tiếp tục học tại trung tâm Goethe Institut (Centre culturel của tòa Đại sứ Đức ở Saigon), vậy mà phải đọc bản dich tiêng Anh mới nhớ lại được tiếng Đức vì hơn 40 năm sống bên Mỹ không bao giờ nói tiếng Đưc nên quên hết rồi.

    Ông Fischer-Dieskau hát buồn quá , lời của bài hát lại quá buồn, thật là sống động, cho mình cảm tưởng là ông ấy đang nói chuyện với Leiermann. Điều ngạc nhiên là bản nhạc là do Franz Schubert soạn nhạc !

    Còn về hình chị chụp năm ngoái và năm nay, cũng cùng một cảnh đó, cây đó, nhưng hình năm ngoái sao trông tươi vui hơn hình năm nay – Có lẽ mầu năm ngoái (blue, tươi) và mầu năm nay (sepia ,nâu, buồn), nói lên tâm trạng của chị khi đến Tidal Basin năm nay.
    Vì vậy, mình mối hiểu sao chị thích đi chụp hình một mình, tự do thả hồn theo tâm trạng của mình.lúc đó.

    1. Cám ơn chị QMai.

      Trong những người ca sĩ của Đức thì Mai mê nhất Fischer-Dieskau và Marlene Dietrich.
      Nghe thử “Déjeuner du matin” bài thơ của Jacques Prevert mà Marlene Dietrich hát thì sẽ biết. Ah, bản “Where Have the Flowers Gone” nữa … “Lili Marlin”, “Look Me over Closely” …

  4. Không quên “Der Liermann”, một mùa đông năm nao Mai đã nói đến cùng với những gốc anh đào bên bờ hồ quen thuộc. Năm nay nhìn những hình ảnh ấy thật tuyệt vời trong dáng vẻ và màu trầm hơn, làm cho bản nhạc trở nên lắng đọng.

    Hình như những bài phổ nhạc của F. Schubert lúc nào nghe cũng có gì đó buồn buồn, nhất là “Der Liermann” hay “Serenade” …

    “Mes chansons implorent doucement
    Toute la nuit jusqu’à toi
    Dans les bosquets tranquilles
    Bien-aimée, viens à moi!”…

    Chia xẻ cùng Mai và Bình An cho tất cả.

    1. Merci bạn tôi!

      Có thêm một bản nhạc Mai rất thích của Schubert:
      “Das Wandern” (Wandering) cũng phổ thơ của Wilhelm Müller.

      Vom Wasser haben wir’s gelernt
      Vom Wasser!
      Das hat nicht Rast bei Tag und Nacht
      Ist stets auf Wanderschaft bedacht
      Das Wasser

      We have much to learn from water
      Night and day, it needs no rest
      The water
      It’s always mindful of wandering

    1. Vậy thì bức hình cây in bóng nước này thật là hân hạnh được so sánh với tranh của Pollock. Không biết nếu Mai đem bán thì có được vài chục triệu như tranh của Pollock không : ) : )

      Anh Tùng hiểu ngay bức này là reflection của những cành cây trên nước. Mai cũng thích bức này, nhìn những reflections đó mà mê mẩn. Nhưng có vài người hỏi hình đó là gì mà họ không hiểu. Có nhiều cây đào vươn mình ra hồ chiếu bóng xuống nước và nhỏ những giọt nước mưa đọng trên cành xuống làm nên những ronds dans l’eau xao động xô đẩy những hình ảnh đó với nhau.

      Trí tưởng tượng của anh Tùng rất cao khi thấy hao hao tranh Pollock, nhưng may quá, nó không thể hiện một thế giới rối loạn như trong tranh của Pollock.

      1. Bởi rứa mới nói giống tranh Pollock được đơn giản hóa, chơ không thì rối rắm hiểu chi được. Abstract photography cũng có cái hay của nó.
        Khi mô bán được bạc triệu nhớ đãi anh một chầu chi đó hí.

  5. Người bạn nhiếp ảnh của tôi có chiều sâu nội tâm quá, 1 nghệ sĩ, hết mình vì nghệ thuật.
    Quả đáng khâm phục Tống Mai.
    Ảnh buồn nhưng đẹp lắm!

  6. Mình thích cái ý nghĩ “Tôi sẽ không phải thấy những gì không muốn thấy sau màn sương. Đừng cho tôi thấy quá nhiều điều, đừng cho tôi thấy hết “tim người”.” Nhưng mà…

  7. Một cánh rừng vắng, hết thảy lá đã lìa cành,trên
    cây chỉ còn lại nhánh và nhánh.
    Một băng ghế trơ trọi không bóng người ,
    Những bức ảnh với gam màu buồn và xa vắng quá.
    Hình ảnh của mùa Đông!
    Không thể nén lòng, phải thốt lên :
    Ôi! Sao lại đẹp quá Mai ơi, cứ như là những
    bức tranh vậy…..
    Bài viết thật hay Tính cách của một Tống Mai!
    Chúc Mai,
    một mùa Giáng Sinh ấm áp và an lành….
    “ Bình an dưới thế cho người thiện tâm “.

    Saigon,,20-12-2019
    Kim Cúc.

  8. Ở đây sương khói mờ nhân ảnh…
    Cây mùa đông trơ cành sao cô độc quá Mai ơi.

    Đang suy nghĩ để đặt tên Mai là gì cho hợp với chất thơ, chất văn và chất của hình ảnh mà Mai bắt nắm được từng khoảnh khắc.

  9. Những hình ảnh tĩnh lặng , êm ả của rừng đào Washington DC vào mùa Đông đẹp ngỡ ngàng Mai ơi.
    Thân,

Leave a Reply