Oct 25, 2026 (TM)
Tiếng um vi vu của chuông, từ kim khí cứng nhắc vô tình, tạo một trường sóng âm thanh tưởng không bao giờ dứt, phải chăng khi dứt bỏ hình thể gò bó đó âm ba mới vang vọng trong một cõi riêng ngoài. Ðã bao lần ta bị chôn chặt và đau khổ vì một hình tướng? Hãy thong dong như làn khói của mái tranh chiều, như tiếng chuông vẳng vào cõi thinh không, ở đó không gian bao la là của ta, thời gian là những dấu mốc nhỏ nhoi đời bỏ lại dưới chân.…
Chỉ chừng đó thôi cũng đủ làm xúc động, nhắc nhở đến tiếng chuông chùa xa xăm thời thơ dại đã tắt nhưng âm hưởng ngân dài kỳ lạ của tiếng UM vẫn còn vang vọng đến bây giờ, âm u thanh thoát.
Chừng đó không đủ đế lấp đi những muộn phiền hay sao.
Đêm đã khuya, ngủ đi con.
Dodo, l’enfant do!
Tống Mai
Virginia, Oct 25, 2026
Hãy tưởng tượng âm thanh của một tiếng chuông chùa….
Những Đám Mây Thấp
Vũ Hoàng Thư
Tưởng là nắng, ngày sẽ rộ những ánh vàng nhưng không, chỉ có những đám mây thấp.
Tôi nhớ đến một lần đi Lake Tahoe, đường trải dài qua những miền núi rộng.
Tôi lái xe về hướng tây chạy đuổi theo mặt trời để kéo dài cho mình được thêm tí nắng vàng trong một chiều cuối ngày.
Tự nhiên bắt gặp mình trở thành người bắt nắng, những sợi vàng không có lấy kích thước để đo. Ừ, con người vẫn như thế tự muôn đời, mọi sự chỉ đẹp khi mình còn đang đi tìm kiếm, chân lý cũ kỹ mà ta cứ thấy mới mỗi lần bước vào cuộc chơi.
Núi đồi chập chùng muốn nuốt lấy con đường qua những dốc quanh co. Mặt trời ẩn hiện khi ở trước mặt khi chạy bên hông như đồng tình với tôi trong trò chơi hú bắt. Trí tưởng thả mênh mông về những ngày nắng ở quê nhà, giàn hoa ti-gôn tím phủ kín ngõ và tiếng sáo diều vi vút buổi trưa hè, tiếng mẹ quạt phất phơ cố đuổi bầu không khí nồng nực bên tiếng thở đều của ba tôi trong giấc ngủ thiếp sâu. Người lớn ngủ, tôi trốn nhà, trốn cơn ngủ trưa ép buộc từ ba tôi. Rón rén như chú mèo rình mồi, tôi nhẹ nhàng bước xuống giường, lòng thầm cám ơn Trời đã giúp cho tôi không gây một tiếng động nào có thể đánh thức ba tôi dậy. Khu xóm nóng ran, tôi là những cánh chuồn chuồn xanh đỏ đủ màu chạy dọc suốt hàng dâm bụt cho tới khi mắt hoa lên và người vã ướt mồ hôi. Tiếng xe ngựa thồ gõ lóc cóc lười biếng ngoài mặt quốc lộ từ hướng Tuy Phước về Qui Nhơn, từ xa trông giống như bay bổng trên mặt đất vì hơi hấp nóng bốc lên từ mặt lộ. Tôi chạy ra quán bà Tám ngoài đầu lộ kiếm một tán đường đen nhai lộp cộp rất ngon lành, hớp vội vài ngụm nước rồi đâm xuống chân Cầu Ðôi ngồi nghỉ mát. Dòng sông nhỏ, buổi trưa nước rút phơi trần những doi cát giữa dòng, xa tít phía biển, Gò Bồi hay là một địa danh nào đó tôi đã quên mất tên, thấp thoáng sau những đụn cát. Ðó là con sông của những buổi trưa hè thuở ấu thơ của tôi. Nhúng chân xuống cho tan những hực nồng lửa hạ rồi bơi nhẹ ra giữa sông nghe ngày lên lóng lánh ánh cát pha lê. Tiếng hát vẳng cuối sông hò ơi buồn đến thấu tim gan, tiếng hát như nhắn cùng những người chồng, cha, anh, bên kia rặng núi mà sau này khi lớn lên nhớ lại tôi mới hiểu được rằng thì ra đất nước chia đôi không phải chỉ bằng một dòng sông mà chia cách đã xảy ra ngay tự trong mỗi gia đình. Mùa mưa lụt, đôi khi nước sông dâng lên đến tận nhà trại làm gạch ngói của ba tôi, chị em tôi nằm bó gối trên võng nhìn nước trôi ngoài sông. Tiếng nước cuộn ầm ì và tiếng đọc truyện “Ðôi bạn” hay “Gánh hàng hoa” của chị H. cho tôi nghe, ru tôi ngủ vùi theo những đám mây thấp vần vũ bên ngoài…
Bầu trời xám chì, cơn giông tối qua như còn giữ lại hơi nóng ẩm ngột ngạt. Tiếng sấm động hiếm hoi nghe được ở Cali như một cái gì thật bất ngờ. Ðã xa rồi những buổi chiều giông, cơn ngủ muộn râm rấp mồ hôi đầy mộng mị và những ly café nhỏ giọt từ những góc quán quen tên một thời ở Sàigòn, quen lắm rồi cuối cùng cũng mất cả tên. Những đám mây thấp và giọng hát đậm ngát hơi sương của Khánh Ly, ngựa buông vó người đi chùng chân đã bao lần… như quyện lấy nhau trong mùa xanh lá loài sâu ngủ quên trong tóc chiều…
Lời hát của những cơn giông, người bó chân nhìn mưa uốn quanh nhà rồi lười biếng nằm nghe rong rêu thoáng mọc ở những góc hồn. Những cơn mưa lũ trắng ở quê nhà tôi miên man nhớ. Ðêm Nhatrang ẩm ướt, tôi và P., người bạn chí thân thời trung học, chạy vội đến quán cà phê Tuyết Sơn, hai thằng ngồi nhìn ánh đèn vàng phản chiếu trên mặt lộ nghe Hà Thanh với ảo-ảnh-yêu-cho-biết-sao-đêm-dài… Tôi yêu giọng hát Hà Thanh kể từ đó, thời mới lớn ở một thành phố ven biển. Có nhiều đêm, P. và tôi nằm dài trên bãi biển hút cho hết bao thuốc lá, nhìn ra vịnh tối đen ngoài kia, không ai nói với nhau một lời. Lúc bấy giờ là thời “Ý Thức mới trong Văn nghệ và Triết học” của Phạm Công Thiện đang thịnh hành, tuổi trẻ chúng tôi đang vờn quanh những “hố thẳm” và đua đòi đạp dưới chân những cuốn sách… À, một thời dễ tin và lãng mạn vặt. Tôi vẫn mơ có một ngày về lại bãi cát ấy để hát lẩm bẩm một mình “Nha Trang ngày về… mình tôi trên bãi khuya…”
Ừ, hạnh phúc vô ngần và thật giản đơn! Quá khứ gắn liền với tên gọi, với những bản nhạc của một thời. Bài hát đâm hay đối với ta phải chăng vì nó kéo lại những kỷ niệm ? Bây giờ P. mất hút trên quả địa cầu này, lần cuối hắn hứa sẽ ghé thăm tôi trên đường về Úc sau chuyến công tác ở Bỉ rồi biệt vô âm tín luôn từ đó. Chưa có một giống dân nào lang bạt khắp cùng trên thế giới trong một thời gian ngắn ngủi như người Việt Nam. Ngày xưa dân Ăng Lê hãnh diện với câu “mặt trời không bao giờ lặn trên nước Anh”, ngày nay hàng triệu bàn chân Việt bước trên mọi nẻo đường thế giới, mặt trời có bao giờ thôi chiếu trên những cộng đồng người Việt, thế mà nhắc đến chỉ thấy một nỗi buồn khó nói dâng lên.
Ðẳng thị hữu gia qui vị đắc/ Ðỗ quyên hưu hướng nhĩ biên đề… lời thơ của kẻ vô danh nghe sao hợp tình!
(Thương ai quê cũ chưa về được/
Cuốc thôi đừng hót nữa bên tai).
Tôi bước ra vườn sau nhìn đám xương rồng khô khốc của ba tôi đang bắt đầu nở hoa. Cánh hoa nhỏ, màu tươi đậm đủ màu từ cam, sang đỏ, đến tím. Thiếu nước nhưng hoa vẫn nở rộ đúng mùa, giống như đức tánh của người chủ, điều độ và trung thành. Nhìn hoa nhớ người. Ngựa đã hí vang trên đường xa, gõ nhịp bước theo cổ áo quan, chùng chân hay không, người cũng phải cất bước khi tiếng chuông vô thường điểm. Mất còn, chuyện đương nhiên và xưa như trái đất nhưng khi cái “còn” đã không còn, cái mất bỗng dưng chơi vơi rộng lớn, ta bước đi khập khiễng, nghiêng nặng một bên. Ta mất thăng bằng, sự lý đổ nhào vì mất một chân tựa. Tiếng kinh tụng Gate, Gate… của những lần cúng thất và tiếng chuông cuối lễ như còn vang vọng trong đầu. Những vị sư khả kính, đầy đủ cả hai phái Tiểu Thừa cũng như Ðại Thừa, ngồi suốt hàng dài nghiêm trang hộ niệm. Người ta phân biệt có phương tiện lớn và nhỏ, nhưng xe nhỏ hay xe lớn, rốt cùng rồi cũng phải vất bỏ cả, ném hết hành trang để nhẹ gánh tung tăng. Boong… Boong…tôi thả hồn theo tiếng chuông ngân, bay lướt từ những cõi tối mù của ngục tù hỉ nộ ái ố đến tận những vầng sáng lung linh ngát thơm của nước Chúng Hương. Trong khoảnh khắc trăm ngàn cõi nhảy múa lân la, một sát na tất cả trở về thinh không vắng lặng. Cho đến khi tiếng chuông tắt lịm… Nhớ đến Yosa Buson và tiếng chuông vẳng,
Coolness !
The sound of the bell
Leaving the bell
(Mát trong!
Tiếng chuông vang
Khi lìa chuông)
(hay là: Mát trong ! Một tiếng chuông ngân
Khi rời chuông vọng mấy tầng âm ba
hoặc đó là : Tịnh thay ! Âm gởi chuông vang
Lìa thân tìm hội mây ngàn ngàn bay)
Tiếng um vi vu của chuông, từ kim khí cứng nhắc vô tình, tạo một trường sóng âm thanh tưởng không bao giờ dứt, phải chăng khi dứt bỏ hình thể gò bó đó âm ba mới vang vọng trong một cõi riêng ngoài. Ðã bao lần ta bị chôn chặt và đau khổ vì một hình tướng ? Hãy thong dong như làn khói của mái tranh chiều, như tiếng chuông vẳng vào cõi thinh không, ở đó không gian bao la là của ta, thời gian là những dấu mốc nhỏ nhoi đời bỏ lại dưới chân. Tung bay, ta vỗ lướt đi như cánh nhạn, thoắt hiện ở mặt hồ rồi mất hút ở từng không, dấu vết có chăng là những thoáng động mơ hồ của tâm tưởng. Cho đến khi tiếng chuông tắt lịm… Ðúng vậy cho đến khi tiếng chuông tắt lịm, người trở về với những giới hạn tầm thường bé nhỏ ở những góc đời.
Tôi nhìn lên đám mây thấp, không hiểu sao cứ mỗi lần nhìn những đám mây đen là tôi luôn luôn có những nỗi băn khoăn. Liệu trời sẽ mưa cho tôi ngủ vùi như những ngày thơ ấu bên lòng chị hay đó là những đám mây đen trời của một chiều tháng tư mấy chục năm trước khi tôi vẫy chào vĩnh biệt phương trời thân yêu đó.
Vũ Hoàng Thư