Chị ơi, gánh bắp cồn ngày xưa của Mạ – Lương Thúy Anh

Jan 11, 2019 (TM)

Cồn Hến là một đảo nhỏ giữa sông Hương, chia dòng sông thành hai nhánh, một nhánh chảy qua Vỹ Dạ và nhánh kia chảy qua Phú Cát Phú Hiệp. Ở đây bắp Huế nổi tiếng.  Hồi xưa khi còn đi học, học sinh Đồng Khánh hay đạp xe qua Đập Đá sau giờ tan trường để ăn chè Cồn. Chè Cồn nổi tiếng ngon, nhưng hồi đó tôi không hề biết hương vị của nó như thế nào vì không bao gìờ dám đi “ăn hàng” ngoài đường.  Sau này lúc trở về thăm quê hương lần đầu, tôi được bạn mình dẫn vào một quán chè trong con hẻm nhỏ ở đó. Quán lưa thưa dăm ba chiếc bàn nhỏ, ghế nhựa thấp, ly chén tù mù cũ kỹ, tôi nhìn ái ngại. Nhưng đó là những ly chè đậm mùi hương cũ, mà đáng lý tôi phải ăn mấy chục năm trước nên ráng ăn hết ly.

Tống Mai
(Cám ơn Thúy Anh đã viết về một thời rất xa)

 

GÁNH BẮP CỒN NGÀY XƯA CỦA MẠ
Lương Thúy Anh

Cứ mỗi bận Huế vào xuân, sang mấy tháng đầu tiên của năm âm lịch, thì bắp quê tôi vào vụ.

Mấy rẫy bắp ven sông trên dãi đất cồn Hến trái vươn cao giữa màu nắng chưa vội thắm của mùa, là đã đến lúc thu hoạch. Bắp vào vụ thu hoạch thì dân cồn Hến rộn ràng đi bán bắp.

Những gánh bắp Cồn chạy nối đuôi thành dãy dài trên mấy lối đường đất Cồn, rồi theo con đò sang ngang xuất phát bên bờ sông từ cồn Hến, để cập bến bên tê, nơi một thời gọi là bến đò Cồn, ở góc sông ngay đầu đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, nối qua đường Chi Lăng, ngay bờ sông.

Đò cập bến, xuống đò, mấy gánh bắp rẽ ngang rẽ dọc, chia nhau rong ruổi trên những lối mòn của Huế, cứ như thế đến cuối chiều, ngày đã chuyển hoàng hôn thì trở về tập trung nơi bến cũ, để sang sông về nhà…hàng ngày như thế, sang sông, trở về…rồi lại sang sông…cho đến cạn kiệt mùa bắp.

Tôi vẫn chưa bao giờ quên được gánh bắp của mạ mình ngày xưa. Kĩu kịt ở hai đầu nặng trĩu những trái bắp vàng ươm, tất cả bắp được bọc trong một tấm bao ni lông thật lớn để ủ nóng, bên ngoài bọc lá chuối xanh mướt kín mít thành hai bao to đùng ở hai đầu gióng, chỉ khi nào có ai gọi mua bắp, mạ sẽ thả đòn gánh, ngồi xuống bên đường, mở hai lượt bao ra, bắp phả khói mờ mờ, quyện với mùi bắp chín thơm vô cùng dù chưa mở lá bắp.

Người mua bắp, giơ tay cầm trái bắp định chọn nhưng sẽ vội vàng thả xuống ngay vì … “ui chao nóng quá, O lựa dùm con nghe, mềm mềm O hí.”

Mạ tôi đã quen với hơi nóng còn khá ngùn ngụt này, bàn tay thoăn thoắt cầm từng trái bắp, mở một chút xíu lá bắp ở đầu trái, khẽ ấn vào vài hạt bắp lộ ra, theo mạ bắp ngon là hạt bắp đều tăm tắp, trái bắp có màu vàng bóng lên vừa phải, đôi khi xen kẻ rất lẻ loi vài hạt màu tim tím.

Có khách lại thích ăn bắp có chất nhựa trong toàn trái, có lẽ do bắp đã quá tra, nhưng vẫn có cái ngon riêng của mấy trái bắp nhựa ấy. Khách khác lại thích bắp tra, hạt cứng, để ngồi nhẩn nha gỡ từng hạt, bỏ vào miệng nhai một cách từ tốn, như để thưởng thức thật chậm cái vị bùi béo của bắp, và vừa ăn vừa hít lấy mùi hương ngọt ngào của bắp Cồn.

Đôi khi trong gánh bắp của mạ còn có thêm rổ bắp non và mấy nhúm râu bắp, mà mạ đã tách riêng trước khi luộc bắp, mạ nói, bán cho họ nấu nước uống, mát lắm.

Tôi cũng nhiều lần uống nước râu bắp này, trước khi gánh bắp đi bán, mạ hay để lại trên bàn ăn cho các con vài trái bắp, để ăn buổi lỡ, và mạ cũng không quên nấu sẵn một ấm nước râu bắp, dặn các con để nguội rồi uống. Nước râu bắp ngọt thanh lạ lùng, vị ngọt không hề pha đường, uống vào để lại một dư vị rất dễ chịu trong cổ. Mùa vào vụ bắp, tôi luôn được uồng thứ nước này, có khi thay thế nước lọc hàng ngày, mạ nói nước râu bắp vừa mát vừa bổ, và còn có tác dụng thanh nhiệt nữa.

Chiều nay, bên dòng sông viễn xứ, mơ màng tôi nhớ gánh bắp Cồn ngày xưa của mạ, gánh bắp trĩu nặng những bắp và nước nấu bắp ngấm vào, thi thoảng tôi đã ghé vai gánh thử, nhưng không thể nhấc lên nổi cả hai đầu cuả gánh, mà lạ lùng quá, mạ chỉ cần kê vai vào là quẩy gánh chạy thoăn thoắt, cứ như gánh bắp chỉ là một vật vô hình không có thực.

Thế nhưng cứ sau mỗi năm, đến mùa bắp khác, dường như vai mạ oằn thêm một chút, cả lưng của mạ, cong thêm cùng với tháng năm, và cùng dấu tích của sức nặng gánh bắp.

Lần tôi trở về thăm gia đình sau nhiều năm xa cách, mạ tôi không còn bán bắp nữa.

Hôm đó mạ ngồi thơ thẩn trên chiếc phản tre ngoài sân, nói nói cười cười rồi bỗng hạ giọng chơm chớm nỗi buồn man mác…bữa ni bắp Cồn không còn trồng nhiều, với lại cũng không còn ngon như trước nữa, bây về mà mạ không có trái bắp mô để bây ăn cả…

Tôi nhìn quanh căn nhà cũ, bất giác mắt đăm đăm vào đôi quang gánh của mạ sắp ngăn nắp trong góc bếp, nhưng đã mốc thếch…thêm chút xiêu vẹo …chút nghiêng nghiêng như cái dáng chông chênh của mạ mình đang độ tuổi già.

Leave a Reply