Cung Đạo – The Way of the Bow

June 2, 2017 (TM)

Những cực đoan xảy ra quanh mình bấy lâu nay thật buồn làm tôi ước đến con đường trung đạo, rồi lại nhớ đến cuốn sách nhỏ The Way of the Bow của Paulo Coelho. Tôi bỗng muốn gởi lên đây một lần nữa bản dịch này – thiền trong nghệ thuật bắn cung, nhưng là một ngụ ngôn về con đường của cánh cung, bởi nó là một chuyến đi cho của cả cuộc đời, một Bát Nhã trung đạo cho sự bình yên.

Hãy nhớ một cú bắn tốt, chính xác rất khác với cú bắn làm với tất cả sự bình yên trong tâm hồn.

Tống Mai

 

Cung Đạo – The Way of the Bow
Tác giả: Paulo Coelho
Người dịch: Tạ Thành Tấn

 

Photo: TongMai

 

1.

‘Tetsuya’

Cậu bé giật mình, nhìn người lạ.

‘Chưa ai trong thành phố này từng nhìn thấy Tetsuya cầm một cái cung,’ ông đáp lại.

‘Mọi người ở đây đều biết ông là một thợ mộc.’

‘Có thể ông từ bỏ, có thể ông đánh mất dũng khí, đó không phải là vấn đề đối với tôi,’ người lạ nhấn thêm. ‘Nhưng ông không thể được xem như là người bắn cung giỏi nhất trong vùng nếu ông bỏ rơi nghệ thuật của ông. Đó là lý do tại sao tôi đã đi suốt những ngày qua, để thách thức ông và đặt một dấu chấm hết cho cái danh tiếng mà ông đã không còn xứng đáng với nó nữa.’

Cậu bé thấy chẳng có gì để tranh luận, tốt nhất là dẫn người đàn ông đó tới cửa hàng của người thợ mộc để ông ta có thể tận mắt thấy rằng ông đã nhầm lẫn.

Tetsuya ở trong xưởng sau nhà ông. Ông quay lại xem ai bước vào, nhưng nụ cười của ông tắt ngấm khi mắt ông nhìn xuống cái túi dài mà người lạ đang mang.

‘Đó chính xác là những gì ông nghĩ,’ người mới đến nói. ‘Tôi không tới đây để làm nhục hay khiêu khích một người đã trở thành huyền thoại. Tôi chỉ muốn chứng minh rằng, sau những năm tập luyện của tôi, tôi đã đạt tới sự hoàn hảo.’

Tetsuya làm như thể ông đang tiếp tục quay lại công việc của mình: ông vừa đặt chân lên bàn.

‘Một người đàn ông đã từng phụng sự như một tấm gương cho toàn một thế hệ không thể chỉ biến mất như ông được,’ người lạ tiếp tục. Tôi đã theo sự chỉ dạy của ông, tôi cố gắng để lưu tâm tới đường đi của cánh cung, và tôi xứng đáng để được ông xem tôi bắn. Nếu ông làm điều đó, tôi sẽ đi và sẽ không bao giờ nói cho bất kì ai biết nơi tôi đã tìm thấy người vĩ đại nhất của mọi bậc thầy.’

Người lạ lấy ra từ túi của ông một cây cung dài làm bằng tre đánh véc ni, với rãnh nhỏ phía dưới điểm giữa. Ông ta cúi chào Tetsuya và bước ra khu vườn và cúi đầu lần nữa với một địa điểm cụ thể. Sau đó ông lấy ra một mũi tên được trang trí bằng lông đại bàng, đứng với đôi chân đặt chắc trên mặt đất, như vậy để có một chân đế vững chãi cho việc bắn, và với một tay dâng cánh cung lên trước mặt, trong khi tay kia đặt vị trí của mũi tên.

Cậu bé đứng nhìn với một tâm trạng vừa vui sướng vừa kinh ngạc. Tetsuya bây giờ đã ngừng công việc và đang quan sát người lạ mặt với một chút tò mò.

Với mũi tên gắn chặt trên dây cung, người lạ nâng cung lên tầm giữa ngực. Ông nâng nó vượt quá đầu, và khi ông từ từ hạ xuống, bắt đầu kéo dây cung lại phía sau.

Khi mũi tên ngang tầm mắt, cây cung được kéo căng hết mức. Trong một khoảnh khắc dường như kéo dài vô tận, người bắn cung và cây cung vẫn hoàn toàn bất động. Cậu bé nhìn vào nơi mà mũi tên hướng đến nhưng không thể thấy gì.

Đột nhiên, bàn tay nắm dây cung buông ra, tay bị đẩy về phía sau, cánh cung trong tay kia vạch ra một hình cung duyên dáng, và mũi tên biến mất khỏi tầm nhìn, chỉ xuất hiện lại ở khoảng cách xa.

‘Đi tìm nó đi,’ Tetsuya nói.

Cậu bé quay lại với mũi tên: nó đã xuyên thủng một quả sơ ri được tìm thấy trên mặt đất, cách xa bốn mươi mét.

Tetsuya cúi đầu trước người bắn cung, đi tới góc xưởng và nhặt lên một cái gì đó trông như một mảnh gỗ mảnh mai, được uốn cong một cách tinh xảo, được cuộn trong một mảnh da dài. Ông từ từ cởi lớp da và để lộ một cây cung giống như cây cung của người lạ, ngoại trừ nó trông được sử dụng nhiều.

‘Tôi không có mũi tên, nên tôi sẽ cần một mũi tên của ông. Tôi sẽ làm như ông đề nghị, nhưng ông sẽ phải giữ lời hứa, không bao giờ được để lộ tên của ngôi làng tôi đang sống. Nếu ai đó hỏi ông về tôi, hãy nói rằng ông đã đi tới tận cùng trái đất cố gắng tìm tôi và cuối cùng biết được rằng tôi bị một con rắn cắn và đã chết sau hai ngày.’

Người lạ gật đầu và đưa cho ông một mũi tên của mình.

Dựa một đầu của cây cung dài bằng tre vào tường và ấn mạnh xuống, Tetsuya căng dây. Sau đó, không nói lời nào, ông lên đường tới dãy núi.

Người lạ và cậu bé đi theo ông. Họ đi khoảng nửa tiếng, tới tận đến một kẽ nứt lớn giữa hai tảng đá xuyên qua đó là một dòng sông chảy xiết mà chỉ có thể vượt qua bằng một cây cầu bằng dây thừng sờn rách gần như sắp đứt.

Khá điềm tĩnh, Tetsuya bước tới giữa cây cầu, lắc lư rất đáng ngại; ông cúi đầu với cái gì đó bên bờ kia, nạp tên cho cây cung như người lạ đã làm, nâng nó lên, hạ xuống ngang tầm ngực và bắn.

Cậu bé và người lạ nhìn thấy một quả đào chín, cách xa khoảng hai mươi mét bị mũi tên xuyên thủng.

Quay lại phía bờ an toàn, Tetsuya nói ‘Ông bắn một quả sơ ri, tôi bắn một quả đào. Quả sơ ri nhỏ hơn. Ông bắn trúng mục tiêu từ khoảng cách bốn mươi mét, trong khi tôi chỉ là một nửa. Do đó, ông sẽ có thể làm được những gì tôi vừa làm. Hãy đứng đó, giữa cây cầu và làm như tôi.’

Khiếp sợ, người lạ đi ra giữa cây cầu hư nát, dốc thẳng đứng xuống bên dưới chân ông. Ông làm những động tác nghi thức tương tự và bắn về phía cây đào, nhưng mũi tên lại bay trượt đi.

Khi quay lại bờ, ông tái nhợt như người chết.

‘Ông có kỹ năng, phẩm giá và tư thế,’ Tetsuya nói. ‘Ông hiểu thấu đáo kĩ thuật và làm chủ được cây cung, nhưng ông không làm chủ được tinh thần của mình. Ông biết phải bắn như thế nào khi tất cả mọi hoàn cảnh đều thuận lợi, nhưng nếu ông đứng ở một nơi nguy hiểm, ông không thể bắn trúng mục tiêu. Người cung thủ không thể luôn luôn được chọn lựa chiến trường, vậy nên hãy bắt đầu học lại và sẵn sàng cho những tình huống không thuận lợi. Hãy tiếp tục con đường của cánh cung, bởi nó là một chuyến đi của cả cuộc đời, nhưng hãy nhớ một cú bắn tốt, chính xác rất khác với cái đã làm với sự bình yên trong tâm hồn ông.’

Người lạ lại cúi đầu sâu lần nữa, cất cây cung và những mũi tên vào túi dài ông mang trên vai, và bỏ đi.

Trên đường về, cậu bé rất hả hê.

“Ông đã chứng tỏ cho ông ấy, Tetsuya! Ông thực sự là người giỏi nhất!’

“Chúng ta không bao giờ nên phán xử con người mà đầu tiên không học cách lắng nghe và kính trọng họ. Người lạ là một người đàn ông tốt; ông ta không khiêu khích ông hay cố chứng tỏ ông ta giởi hơn ông, mặc dù ông ta có thể đã đem lại ấn tượng đó. Ông ta muốn phô trương nghệ thuật của mình và để có được sự công nhận, mặc dù ông ta đem lại ấn tượng rằng ông ta đang thách thức ông. Bên cạnh đó, đối diện với những thử thách không như mong đợi là tất cả của cung đạo, và đó chính xác là những gì người lạ đã để cho ông làm hôm nay.’

‘Ông ấy đã nói rằng ông là người giỏi nhất, và thậm chí con đã không biết ông là bậc thầy bắn cung. Vậy tại sao ông lại làm việc như một thợ mộc?’

“Bởi vì cung đạo phụng sự mọi thứ, và giấc mơ của ông là làm việc với gỗ. Bên cạnh đó, một cung thủ theo con đường đó không cần một cây cung hay một mũi tên hay một mục tiêu.’

‘Chẳng có gì thú vị xảy ra ở ngôi làng này, và bây giờ đột nhiên con ở đây, mặt đối mặt với bậc thầy của một nghệ thuật mà thậm chí không còn ai quan tâm tới nữa,’ cậu bé nói, đôi mắt long lanh. ‘Con đường của cánh cung là gì? Ông có thể dạy con được không?’

‘Dạy thì không khó. Ta có thể làm điều đó trong chưa đến một giờ, trong khi chúng ta đang quay trở lại làng. Điều khó khăn là thực hiện nó hàng ngày, tới khi con đạt được sự chính xác cần thiết.’

Đôi mắt cậu bé dường như đang cầu xin ông nói đồng ý. Tetsuya đi trong yên lặng khoảng gần mười năm phút, và khi ông nói trở lại, giọng ông như trẻ trung hơn:

‘Hôm nay ta rất hài lòng. Ta đã tôn kính người đàn ông mà rất nhiều năm trước đã cứu vớt cuộc đời ta và, bởi điều đó, ta sẽ dạy con tất cả những quy tắc cần thiết, nhưng ta không thể làm gì hơn. Nếu con hiểu những gì ta nói với con, con có thể sử dụng những lời dạy này như con mong ước. Bây giờ, một vài phút trước, con gọi ta là thầy. Một người thầy là gì? Ta sẽ nói rằng đó không phải là một ai đó dạy một điều gì đó, mà là người truyền cảm hứng cho học trò để họ làm được tốt nhất nhằm khám phá ra sự hiểu biết vốn đã có sẵn trong tâm hồn họ.’

Và khi họ đi xuống núi, Tetsuya giải thích về cung đạo.

2. Đồng minh

Người cung thủ không chia sẻ với người khác niềm vui của cánh cung và mũi tên sẽ không bao giờ biết được những phẩm chất và những nhược điểm của anh ta.

Bởi vậy, trước khi con bắt đầu một điều gì đó, hãy tìm những đồng minh của con, những người quan tâm tới những gì con đang làm. Ta không nói ‘tìm kiếm những cung thủ khác.’

Ta đang nói: tìm những người với những kỹ năng khác, bởi vì cung đạo không khác biệt với bất cứ con đường nào khác mà được theo đuổi với sự nhiệt tình.

Đồng minh của con không nhất thiết phải là loại người sáng chói mà mọi người đều tìm kiếm và nói rằng: ‘Không có ai giỏi hơn.’ Ngược lại, đó là những người không sợ mắc sai lầm và do vậy, là những người mắc sai lầm, là lý do mà tại sao công việc của họ thường không được thừa nhận. Tuy thế họ chính là người biến đổi thế giới, và, sau rất nhiều sai lầm, xoay sở để làm được điều gì đó có thể tạo ra một sự khác biệt thực sự trong cộng đồng của họ.

Họ là những người không thể chịu được việc ngồi xung quanh đợi mọi thứ xảy ra để quyết định theo quan điểm nào; họ quyết định khi họ hành động, nhận thức rõ rằng điều này có thể chứng tỏ rất nguy hiểm.

Sống với những người như thế là điều quan trọng cho một cung thủ bởi anh ta cần nhận ra rằng trước khi anh ta đối mặt với mục tiêu, đầu tiên anh ta phải cảm thấy đủ tự do để thay đổi hướng khi anh ta nâng cánh cung lên ngực.

Khi anh ta mở tay và buông mũi tên, anh ta sẽ tự nói với mình: ‘Khi ta đang kéo dây cung, ta đã đi một con đường dài. Bây giờ ta buông mũi tên này biết rằng ta đã đón nhận những mạo hiểm cần thiết và đã đem ra hết khả năng.’

Đồng minh tốt nhất là người không nghĩ giống với những người khác. Đó là lý do tại sao khi con tìm bạn đồng hành mà với họ con không thể chia sẻ được nhiệt huyết bắn cung của con, hãy tin vào trực giác của con và đừng quan tâm tới những gì mà người khác có thể nói. Con người luôn luôn phán xét người khác bằng việc xem như là một mẫu hình những giới hạn của chính họ, và quan điểm của những người khác thường ngập đầy thiên kiến và sợ hãi.

Gia nhập với tất cả những người trải nghiệm, mạo hiểm, thất bại, đau đớn và sau đó mạo hiểm hơn nữa. Tránh xa những kẻ xác quyết những sự thật, những kẻ chỉ trích những người không nghĩ giống họ, những kẻ không bao giờ một lần bước đi một bước trừ phi họ chắc chắn rằng họ sẽ được kính trọng vì làm như vậy, và những kẻ thích sự chắc chắn hơn là ngờ vực.

Gia nhập với những người rộng mở và không sợ bị tổn thương: họ hiểu rằng con người chỉ có thể tiến bộ một khi họ bắt đầu nhìn vào những gì mà những người đồng chí của họ đang làm, không phải để phán xét họ, mà là để khâm phục sự cống hiến và dũng cảm của họ.

Con có thể nghĩ rằng một cung thủ sẽ không quan tâm tới, giả như, một thợ bánh mì hay một nông dân, nhưng ta có thể quả quyết với con rằng họ sẽ giới thiệu bất cứ điều gì họ thấy trong những điều họ làm.

Con sẽ làm điều tương tự: con sẽ học được từ người thợ bánh mì giỏi cách sử dụng đôi tay con và cách phối trộn đúng những thành phần. Con sẽ học được từ người nông dân sự kiên nhẫn, làm việc chăm chỉ, tôn trọng mùa màng và không nguyền rủa những trận bão, bởi điều đó chỉ làm lãng phí thời gian.

Hãy gia nhập với những người mềm dẻo như gỗ của cây cung của con và những người hiểu được những dấu hiệu dọc đường đi. Họ là những người không do dự thay đổi phương hướng khi họ gặp những chướng ngại không thể vượt qua được, hay khi họ thấy một cơ hội tốt hơn.

Họ có những phẩm chất của nước: chảy vòng quanh đá, thích nghi với dòng chảy của con sông, và đôi khi tạo thành một cái hồ cho tới tận khi hố trũng tràn đầy để chảy qua, và họ có thể tiếp tục trên con đường của mình, bởi vì nước không bao giờ quên rằng biển là số phận của nó và không sớm thì muộn nó cũng phải tiến ra biển.

Hãy gia nhập với những người không bao giờ nói: ‘Đúng vậy, nó là thế, tôi sẽ không đi xa thêm nữa,’ bởi chắc chắn như mùa xuân tới sau mùa đông, không có cái gì kết thúc; sau khi đạt được mục tiêu của con, con phải bắt đầu lại, luôn luôn sử dụng mọi thứ con học được trên đường.

Hãy gia nhập với những người hát, kể những câu chuyện, có những hoan lạc trong cuộc đời, và có niềm hân hoan trong ánh mắt, bởi vì niềm vui dễ lan truyền và có thể ngăn cản những người khác bị sự chán nản, đơn độc và những khó khăn làm cho tê liệt.

Hãy gia nhập với những người làm công việc của họ với sự nhiệt tình, và bởi con có thể có ích với họ như họ có ích với con, cũng hãy cố hiểu những dụng cụ của họ và kĩ năng của họ có thể được tiến bộ như thế nào.

Thời gian đã đến, bởi vậy, hãy gặp cây cung của con, mũi tên của con, mục tiêu của con và con đường của con.

3. Cây cung

Cây cung là cuộc đời: nguồn gốc của mọi năng lượng.

Mũi tên sẽ ra đi một ngày.

Mục tiêu là một con đường dài xa cách.

Nhưng cây cung sẽ ở lại với con, và con phải biết cách chăm sóc nó như thế nào.

Nó đòi hỏi những thời kì không hoạt động- một cây cung luôn luôn bị trang bị và gắng sức sẽ đánh mất sức mạnh của nó. Bởi vậy, hãy để nó nghỉ ngơi, để phục hồi sự vững chắc của nó; sau đó, khi con kéo dây cung, cây cung sẽ hài lòng, với tất cả sức mạnh nguyên vẹn của nó.

Một cây cung không có lương tâm, nó là một sự kéo dài của đôi tay và khao khát của cung thủ. Nó có thể phục vụ giết chóc hay hòa giải. Do đó, phải luôn luôn rõ ràng về những mục đích của con.

Một cây cung thì mềm dẻo, nhưng nó có giới hạn của nó. Kéo căng nó vượt quá khả năng sẽ làm gẫy nó hay làm kiệt sức đôi tay nắm nó. Bởi vậy, hãy cố gắng hòa điệu với dụng cụ của con và đừng bao giờ đòi hỏi quá mức nó có thể đem lại.

Một cây cung dựa hay nằm trên tay của cung thủ, nhưng bàn tay chỉ đơn thuần là nơi mà tất cả cơ bắp của cơ thể, tất cả mục đích của cung thủ và tất cả nỗ lực của việc bắn cung được tập trung. Do vậy, để duy trì sự thanh nhã của tư thế trong khi kéo căng dây cung, hãy chắc chắn rằng mọi bộ phận chỉ làm những gì cần thiết và không phung phí năng lượng của con. Bằng cách đó, con sẽ có thể bắn nhiều mũi tên mà không mệt.

Để hiểu cây cung của con, nó phải trở thành một phần của cánh tay con và một sự mở rộng của những tư tưởng của con.

4. Mũi tên

Mũi tên là ý định.

Nó là cái hợp nhất sức mạnh của cánh cung với hồng tâm của mục tiêu.

Ý định phải trong suốt như pha lê, ngay thẳng và cân bằng. Một khi mũi tên bắn đi, nó không thể quay trở lại, nên tốt hơn hết hãy ngừng một cú bắn, bởi vì những động tác của nó không đủ chính xác và tỉ mỉ, hơn là hành động một cách bất cẩn, đơn giản vì dây cung đã kéo căng và mục tiêu đang chờ đợi.

Nhưng đừng bao giờ cố ngăn việc bắn mũi tên đi nếu tất cả những điều làm con tê liệt là nỗi sợ mắc sai lầm. Nếu con đã làm những động tác đúng, hãy mở bàn tay và giải phóng dây cung. Thậm chí nếu mũi tên không trúng đích thì con cũng sẽ học được cách cải thiện được tầm ngắm của con trong lần tiếp theo.

Nếu con không bao giờ mạo hiểm, con sẽ không bao giờ biết được những thay đổi gì con cần phải thực hiện.

Mỗi một mũi tên để lại một kí ức trong trái tim con, và tổng thể những kí ức đó sẽ khiến con bắn ngày càng tốt hơn.

5. Mục tiêu

Mục tiêu là đích để đạt tới.

Nó được chọn bởi cung thủ và mặc dù nó còn rất xa, chúng ta không thể trách mắng nó khi chúng ta thất bại khi bắn nó. Vẻ đẹp của cung đạo nằm trong điều này: con không thể tha thứ cho chính con bằng việc nói rằng đối thủ của con mạnh hơn con.

Con là người chọn mục tiêu và con chịu trách nhiệm về nó.

Mục tiêu có thể lớn hơn, nhỏ hơn, bên phải hay bên trái, nhưng con luôn phải đứng trước nó, tôn trọng nó và mang nó lại gần con hơn trong tâm tưởng. Chỉ khi đúng vào lúc cuối cùng mũi tên của con cần được bắn đi, con hãy buông dây cung.

Nếu con nhìn nhận mục tiêu như kẻ thù, con có thể hạ gục được mục tiêu rất tốt, nhưng con sẽ chẳng phát triển được gì trong con. Con sẽ đi qua suốt cuộc đời chỉ để cố gắng đặt một mũi tên vào hồng tâm của một mảnh giấy hay một mảnh gỗ, cái điều hoàn toàn vô nghĩa. Và khi con ở cùng những người khác, con sẽ dành thời gian để than phiền rằng con chưa bao giờ làm một điều gì thú vị.

Đó là lý do tại sao con phải chọn mục tiêu của con, làm điều tốt nhất để bắn trúng nó, và luôn luôn nhìn nó với sự kính trọng và phẩm giá; con cần phải biết nó có nghĩa gì và cố gắng bao nhiêu, sự rèn luyện và trực giác cần phải là một phần của con.

Khi con nhìn mục tiêu, đừng tập trung vào chỉ nó, mà hãy tập trung vào tất cả mọi thứ diễn ra xung quanh nó, bởi vì mũi tên khi nó được bắn đi, nó sẽ gặp những yếu tố mà con quên không chú ý đến, như gió, trọng lực, khoảng cách.

Con phải thấu hiểu mục tiêu. Con cần luôn luôn phải tự hỏi: ‘Nếu ta là mục tiêu thì ta ở đâu? Nó sẽ bị hạ gục như thế nào để đem lại cho cung thủ danh dự mà anh ta xứng đáng nhận được?’

Mục tiêu chỉ tồn tại nếu cung thủ tồn tại. Những gì biện hộ cho sự tồn tại của nó là khát khao bắn gục nó của cung thủ, nếu không thì nó sẽ chỉ đơn thuần là một vật thể vô sinh nhạt nhẽo, một mảnh giấy hay mẩu gỗ vô nghĩa.

Cũng như mũi tên tìm kiếm mục tiêu, mục tiêu cũng tìm kiếm mũi tên, bởi chính mũi tên đem lại ý nghĩa cho sự tồn tại của nó; nó sẽ không chỉ còn là một mẩu giấy; với một cung thủ, nó là trung tâm của thế giới.

6. Tư thế

Một khi con hiểu cây cung, mũi tên và mục tiêu, con phải có sự trầm lặng và sự tao nhã cần thiết để học cách bắn.

Sự trầm lặng tới từ trái tim. Mặc dù trái tim thường bị giày vò bởi những ý nghĩ về sự bất an, nó biết rằng- qua tư thế đúng- nó sẽ có thể làm được tốt nhất như nó có thể.

Sự tao nhã không phải cái gì đó ở trên bề mặt, mà là cái cách một người có thể làm vinh dự cho cuộc đời và công việc của anh ta. Nếu thi thoảng con nhận thấy những tư thế không thoải mái, đừng nghĩ rằng nó là sai lầm hay giả tạo; nó là có thực bởi nó khó.

Nó cho phép mục tiêu cảm thấy vinh dự bởi phẩm giá của người cung thủ.

Sự tao nhã không phải là những tư thế dễ chịu nhất, nhưng nó là tư thế tốt nhất nếu cú bắn được thực hiện hoàn hảo.

Sự tao nhã đạt được khi mọi thứ không cần thiết bị loại bỏ, và cung thủ khám phá ra sự giản dị và tập trung; tư thế càng đơn giản và điềm đạm thì càng đẹp.

Tuyết đáng yêu bởi nó chỉ có một màu, biển đáng yêu bởi nó xuất hiện như một bề mặt phẳng lặng hoàn toàn, nhưng cả biển và tuyết đều rất sâu và biết được những phẩm chất của chúng.

7. Giữ mũi tên

Giữ mũi tên là tiếp xúc với ý định của riêng con.

Con phải nhìn suốt chiều dài của mũi tên, kiểm tra xem những chiếc lông điều hướng đường bay của nó được đặt đúng chỗ chưa, và chắc chắn rằng đầu mũi tên phải sắc nhọn.

Đảm bảo rằng nó không bị cong hay bị hư hại bởi một cú bắn trước đó.

Trong tính đơn giản và nhẹ nhàng của nó, mũi tên có thể xuất hiện với dáng hình mỏng manh, nhưng sức mạnh của cung thủ có nghĩa là nó có thể mang năng lượng của thân thể và tâm hồn anh ta đi rất xa.

Có truyền thuyết rằng có lần một mũi tên đã làm đắm một con tàu, bởi vì người bắn nó biết nơi gỗ yếu nhất trên con tàu và do vậy đã tạo ra một lỗ hổng để nước âm thầm rỉ vào khoang tàu, trả lời sự đe dọa của những kẻ xâm lược ngôi làng của anh ta.

Mũi tên là ý định rời khỏi tay cung thủ và khởi hành hướng tới mục tiêu, tức là nó tự do trong đường bay của nó và sẽ đi theo con đường được chọn cho nó khi nó được phóng ra.

Nó sẽ bị tác động bởi gió và trọng lực, nhưng đó là một phần quỹ đạo của nó; một cái lá không ngừng là một cái lá chỉ đơn thuần bởi một trận bão đã bứt nó khỏi cây.

Ý định của một người nên hoàn hảo, ngay thẳng, sắc nhọn, kiên quyết, chính xác. Không ai có thể ngăn nó khi nó băng qua khoảng không gian chia tách nó với số mệnh của nó.

8. Giữ cây cung

Giữ bình tĩnh và hít thở sâu.

Mọi cử động sẽ được những đồng minh của con chú ý, người sẽ giúp con nếu cần thiết.

Nhưng đừng quên rằng đối thủ của con cũng đang quan sát con, và hắn ta biết sự khác biệt giữa một bàn tay vững vàng và một bàn tay không vững vàng; bởi vậy, nếu con căng thẳng, hãy hít thở sâu, bởi điều đó sẽ giúp con tập trung vào mọi giai đoạn.

Khoảnh khắc con cầm cung lên và đặt nó- một cách thanh nhã- trước cơ thể con, cố gắng xem xét kỹ lưỡng trong tâm trí con mọi giai đoạn sửa soạn cho sự chuẩn bị của cú bắn đó.

Những hãy làm điều này mà không căng thẳng, bởi vì nó đơn giản để nắm vững tất cả mọi quy tắc trong đầu con; và với một tâm trí thanh tĩnh, khi con nhìn lại mỗi giai đoạn, con sẽ lại thấy tất cả những khoảnh khắc khó khăn nhất và con đã vượt qua chúng như thế nào.

Điều này sẽ đem lại cho con sự tin tưởng và tay con sẽ ngừng run rẩy.

9. Kéo dây cung

Cây cung là một nhạc cụ, và âm thanh của nó được tạo ra hiển nhiên ở dây cung.

Dây cung dài, nhưng mũi tên chỉ chạm vào nó ở một điểm, và tất cả kinh nghiệm cũng như hiểu biết của cung thủ nên tập trung vào điểm nhỏ đó.

Nếu anh ta đặt mũi tên hơi lệch về phía bên phải hay trái, nếu điểm đó trên hay dưới tầm tên, anh ta sẽ không bao giờ bắn trúng mục tiêu.

Bởi vậy, khi con kéo dây cung, hãy giống như một người nghệ sĩ chơi nhạc cụ.

Trong âm nhạc, thời gian quan trọng hơn nhiều không gian, một nhóm nốt trên dòng chẳng có ý nghĩa gì, nhưng một người có thể đọc được cái gì được viết ở đó có thể biến dòng ấy thành âm thanh và giai điệu.

Như cung thủ là lý do cho sự tồn tại của mục tiêu, mũi tên cũng là lý do cho sự tồn tại của cây cung: con có thể ném mũi tên đi bằng tay, nhưng một cây cung không có mũi tên sẽ chẳng dùng được việc gì cả.

Bởi vậy khi mở rộng cánh tay, đừng nghĩ về chính con khi đang kéo căng cây cung. Hãy nghĩ rằng mũi tên vẫn như là trung tâm và rằng con đang cố đem điểm cuối của cung và dây cung lại gần nhau hơn.

Hãy chạm vào dây cung thật nhẹ nhàng; đòi hỏi sự hợp tác của nó.

9. Ngắm mục tiêu

Rất nhiều cung thủ than phiền rằng mặc dù đã rèn luyện nghệ thuật bắn cung trong rất nhiều năm, họ vẫn cảm thấy tim họ vẫn đập nhịp đập đầy lo lắng, tay họ vẫn run, nhắm bắn của họ vẫn trượt.

Họ cần phải hiểu rằng một cây cung hay một mũi tên có thể không thay đổi được gì cả, nhưng nghệ thuật bắn cung làm những sai lầm của chúng ta trở nên rõ ràng hơn.

Vào một ngày khi con hết tình yêu với cuộc sống, mục tiêu của con sẽ mơ hồ, khó khăn.

Con sẽ nhận thấy rằng con thiếu sức mạnh để kéo dây cung căng hết sức về phía sau, rằng con không thể làm cây cung cong như nó nên thế.

Và buổi sáng đó khi con nhận thấy mục tiêu của con đáng thương biết nhường nào, con sẽ cố gắng để tìm ra những gì có thể đã gây ra sự mơ hồ như vậy; điều này có nghĩa là đương đầu với những vấn đề đang làm con phiền muộn, nhưng cho tới tận lúc đó vẫn còn bị ẩn giấu.

Điều đối ngược cũng có thể xảy ra: mục tiêu của con xác thực, dây cung ngân rung như một nhạc cụ, những con chim hót vang xung quanh. Có vô vàn ngày phía trước, và mỗi mũi tên có một cuộc sống trong nó.

Hãy dùng những khoảnh khắc tồi tệ để khám phá những gì làm con run sợ. Hãy dùng những khoảnh khắc tươi đẹp để tìm con đường tìm tới sự yên bình bên trong con.

Nhưng đừng bao giờ hết sợ hãi hay vui sướng: con đường của cánh cung không có kết thúc.

10. Khoảnh khắc giải phóng mũi tên

Có hai kiểu bắn.

Kiểu đầu tiên là kiểu bắn được thực hiện với sự chính xác cao độ, nhưng lại không có hồn. Trong trường hợp này, mặc dù cung thủ có thể có một sự nắm vững kĩ thuật tuyệt vời, anh ta tập trung duy nhất vào mục tiêu và bởi điều này anh ta sẽ không tiến bộ, sẽ trở nên lạc hậu, anh ta không thể lớn lên, và một ngày, anh ta sẽ từ bỏ con đường của cánh cung bởi anh ta nhận ra rằng mọi thứ trở thành thói quen đơn thuần.

Kiểu thứ hai là kiểu bắn được thực hiện có hồn. Khi ý định của cung thủ biến thành đường bay của mũi tên, bàn tay của anh ta mở ra đúng lúc, dây cung vút lên như tiếng chim, và động tác bắn một thứ gì đó khơi gợi- đủ nghịch lý- một sự quay trở lại và một cuộc gặp gỡ với bản thân mình.

Con biết phải gắng sức như thế nào để kéo cung, để thở đúng, để tập trung vào mục tiêu, để rõ ràng về ý định, để giữ vững sự thanh nhã của tư thế, để tôn trọng mục tiêu, nhưng con cũng cần phải hiểu rằng không gì trong thế giới này ở bên ta lâu dài: tại một thời điểm, bàn tay con phải mở ra và để cho ý định của con đi theo số mệnh của nó.

Bởi thế, mũi tên phải bay đi, dù con có yêu tất cả những bước đưa đến tư thế thanh nhã và ý định đúng đắn thế nào đi nữa, và dù con có ngưỡng mộ những chiếc lông, mũi nhọn, dáng hình của nó thế nào đi nữa.

Tuy nhiên, nó không thể bay đi trước khi cung thủ sẵn sàng bắn, bởi đường bay của nó sẽ quá ngắn. Nó không thể bay đi sau khi đạt được tư thế chính xác và sự tập trung bởi cơ thể sẽ không chịu đựng được sự ráng sức và tay sẽ bắt đầu run.

Nó phải bay đi ở khoảnh khắc mà cây cung, cung thủ và mục tiêu ở cùng một điểm trong vũ trụ: nó được gọi là cảm hứng.

11. Sự lặp lại

Động tác là hiện thân của động từ, tức là, một hành động là một tư tưởng được hiển lộ.

Một động tác nhỏ phản bội chúng ta, nên chúng ta phải làm thanh nhã mọi thứ, suy nghĩ tỉ mỉ, học được kĩ thuật trong một cách thức mà nó trở thành trực giác. Trực giác chẳng có gì phải làm với thói quen thường ngày cả, mà với một trạng thái của tâm trí vượt ngoài kĩ thuật.

Bởi vậy, sau khi luyện tập nhiều, chúng ta sẽ không còn nghĩ về những cử động cần thiết, chúng trở thành một phần của sự tồn tại của ta. Nhưng để điều này xảy ra, con phải luyện tập và lặp đi lặp lại.

Và nếu vẫn chưa đủ, con phải lặp lại lặp lại nữa và luyện tập.

Hãy nhìn vào người thợ rèn lành nghề làm việc với kim loại. Với con mắt không có kinh nghiệm, anh ta chỉ đơn thuần lặp lại cùng một cú đập búa.

Nhưng bất kì ai biết được cung đạo cũng biết rằng mỗi lần anh ta nâng búa lên và hạ nó xuống, cường độ của mỗi nhát búa là khác nhau. Đôi tay lặp lại cùng một động tác, nhưng khi nó tiến lại gần tấm kim loại, nó hiểu rằng nó phải chạm vào đó với một lực mạnh hơn hay yếu hơn.

Bởi vậy sự lặp lại, mặc dù có thể xuất hiện là cùng một điều, nhưng nó luôn luôn khác biệt.

Nhưng những người quen thuộc với cối xay giớ biết rằng chúng được điều khiển bởi gió và thay đổi hướng khi cần thiết.

Bàn tay của người thợ rèn được rèn luyện bằng việc lặp đi lặp lại động tác quai búa hàng ngàn lần. Những cánh của cối xay gió có thể quay nhanh hơn khi gió thổi mạnh do vậy chắc chắn rằng thiết bị của nó chạy mượt mà hơn.

Cung thủ để cho rất nhiều mũi tên bay chệch khỏi mục tiêu, bởi anh ta biết rằng mình sẽ chỉ học được tầm quan trọng của cây cung, tư thế, dây cung và mục tiêu, bằng việc lặp đi lặp lại động tác của anh ta hàng ngàn lần mà không sợ mắc sai lầm.

Và những đồng minh thực sự của anh ta sẽ không bao giờ chỉ trích, bởi vì họ biết rằng việc luyện tập là thiết yếu, rằng nó là con đường duy nhất mà anh ta có thể làm hoàn hảo năng khiếu của mình, cú giáng búa của anh ta.

Và sau đó đến giai đoạn khi anh ta chẳng còn phải nghĩ về những gì anh ta đang làm nữa. Từ lúc đó trở đi, cung thủ trở thành cây cung của anh ta, mũi tên của anh ta, mục tiêu của anh ta.

12. Quan sát đường bay của mũi tên

Một khi mũi tên được bắn đi, cung thủ chẳng thể làm gì hơn ngoại trừ việc theo đuổi con đường tới mục tiêu của nó. Từ khoảnh khắc đó trở đi, áp lực đòi hỏi phải bắn đi mũi tên chẳng còn thêm lý do để tồn tại.

Bởi vậy cung thủ giữ ánh nhìn vào vào đường bay của mũi tên, nhưng trái tim anh ta nghỉ ngơi, và anh ta mỉm cười.

Bàn tay buông mũi tên xô về phía sau, bàn tay nắm cung xô về trước, cung thủ buộc phải mở rộng cánh tay, ngực mở ra, và với một trái tim chân thành, đối diện cái nhìn của cả đồng minh và kẻ thù.

Nếu anh ta rèn luyện thành thạo, nếu anh ta đã phát triển năng khiếu của mình, nếu anh ta vẫn giữ được sự thanh nhã và tập trung trong suốt quá trình bắn đi mũi tên, tại khoảnh khắc đó, anh ta sẽ cảm thấy sự hiện diện của vũ trụ và sẽ thấy rằng hành động của anh đúng đắn và xứng đáng.

Kĩ thuật cho phép đôi tay sẵn sàng, hơi thở đúng nhịp, đôi mắt nhìn đúng mục tiêu. Trực giác cho phép khoảnh khắc bắn đi mũi tên được hoàn hảo.

Bất kì ai đi gần qua và nhìn người cung thủ với cánh tay mở rộng, đôi mắt dõi theo mũi tên thì sẽ nghĩ rằng chẳng có điều gì xảy ra.

Nhưng những đồng minh biết rằng tâm trí của người thực hiện cú bắn đã đổi hướng, bây giờ nó tiếp xúc với toàn thể vũ trụ; tâm trí tiếp tục làm việc, học hỏi tất cả những điều tích cực về cú bắn đó, sửa chữa những sai lầm có thể có, chấp nhận những phẩm chất tốt của nó, và chờ đợi để thấy mục tiêu phản ứng như thế nào khi nó bị hạ gục.

Khi cung thủ kéo dây cung, anh ta có thể thấy toàn bộ thế giới trong cánh ucng của anh ta.

Khi anh ta dõi theo đường bay của mũi tên, thế giới đó lại gần anh ta hơn, mơn trớn anh ta và đem lại cho anh ta một cảm giác hoàn hảo về bổn phận đã hoàn thành.

Mỗi mũi tên bay đi khác nhau. Con có thể bắn một ngàn mũi tên và mỗi mũi tên sẽ theo một quỹ đạo khác biệt: đó là cung đạo.

13. Cung thủ không cung, không tên, không mục tiêu

Cung thủ học hỏi khi anh ta quên tất cả những luật lệ của cung đạo và tiếp tục hành động hoàn toàn bằng trực giác. Dẫu vậy, để có thể quên những luật lệ, cần thiết phải tôn trọng chúng và thấu hiểu chúng.

Khi anh ta đạt tới được trạng thái này, anh ta không cần tới những dụng cụ giúp anh ta học nữa. Anh ta không còn cần cung hay mũi tên hay mục tiêu, bởi con đường quan trọng hơn nhiều so với những thứ ban đầu đã đặt anh ta lên con đường đó.

Cũng như vậy, người học sinh học đọc đạt tới một điểm khi mà anh thoát khỏi những con chữ riêng lẻ và bắt đầu tạo ra những chữ từ đó.

Giữa một hành động và một hành động kế tiếp, cung thủ nhớ mọi điều anh ta đã làm, anh ta nói chuyện với đồng minh của anh ta, anh ta nghỉ ngơi và hài lòng với thực tế đang tồn tại.

Con đường của cánh cung là con đường của niềm vui sướng hân hoan và nhiệt tình, của sự hoàn hảo và sai lầm, của kĩ thuật và trực giác.

Nhưng con sẽ chỉ học được điều này nếu con vẫn cứ bắn những mũi tên của mình.

14.

Lúc Tetsuya dừng chuyện trò, họ đã về tới xưởng mộc.

“Cám ơn con đã đi cùng ta,” ông nói với cậu bé.

Nhưng cậu bé không đi.

“Làm sao con biết được là mình đang làm đúng? Làm sao con có thể chắc chắn rằng mắt con đang tập trung, rằng tư thế của con thanh nhã, rằng con đang nắm cây cung đúng cách?”

“Hãy hình dung người thầy hoàn hảo luôn bên cạnh con và làm mọi điều để tôn kính người và kính trọng sự dạy bảo của người. Người thầy này, mà nhiều người gọi là Chúa, mặc dù có người gọi là “sự vật” và những người khác gọi là “tài năng”, luôn luôn quan sát chúng ta. Người xứng đáng với điều tốt nhất.

Hãy cũng nhớ những đồng minh của con: con phải ủng hộ họ, bởi họ sẽ giúp đỡ con ở những giai đoạn khi con cần giúp đỡ. Hãy cố gắng mở mang món quà của sự tử tế: món quà này sẽ cho con luôn luôn được an bình với trái tim con. Nhưng, trên tất cả, đừng bao giờ quên rằng những gì ta nói với con có thể chỉ là những từ ngữ truyền cảm hứng, nhưng chúng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu chính con trải nghiệm chúng.”

Tetsuya nắm tay để tạm biệt, nhưng cậu bé nói:

“Một điều nữa thôi ạ, ông đã học bắn cung như thế nào?”

Tetsuya suy nghĩ một lúc: có đáng để kể câu chuyện? Bởi hôm nay là ngày đặc biệt, ông mở cửa xưởng và nói:

“Ta sẽ đi pha trà, và ta sẽ kể cho con nghe câu chuyện, nhưng con phải hứa điều mà người lạ cũng đã hứa- không bao giờ được nói bất bất kì ai rằng ta là một cung thủ.”

Ông bước vào, bật điện, bọc cây cung lại trong mảnh da dài và giấu kĩ nó. Nếu có ai vấp phải nó, họ sẽ nghĩ đó chỉ là một mảnh tre cong. Ông vào bếp, pha trà, ngồi xuống với cậu bé và bắt đầu câu chuyện.

15. Câu chuyện của Tetsuya

Ta làm việc cho một quý tộc sống trong vùng; ta chịu trách nhiệm trong nom gia súc của ông ta. Nhưng từ khi chủ ta luôn luôn đi du lịch, ta có rất nhiều thời gian rảnh rỗi, và do vậy ta quyết định dành hết mình cho những gì ta cho là lý do thực sự để sống: rượu và đàn bà.

Một ngày, sau vài đêm không ngủ, ta cảm thấy choáng váng và gục ngã ở giữa làng, xa chỗ mọi người qua lại. Ta nghĩ rằng ta sắp chết và từ bỏ mọi hy vọng. Tuy nhiên một người đàn ông ta chưa bao giờ gặp đi ngang qua con đường đó, ông ấy giúp ta và đưa ta về nhà ông- một nơi rất xa đây- và chăm sóc cho ta hồi phục rất nhiều tháng sau.

Trong lúc bình phục, ta thường thấy ông bắt đầu mọi buổi sáng với cây cung và những mũi tên.

Khi ta thấy khỏe hơn, ta nhờ ông dạy cách bắn cung, điều đó thú vị hơn nhiều việc chăm sóc lũ ngựa. Ông nói với ta rằng cái chết của ta đã tới rất gần và bây giờ ta không thể đuổi nó đi được. Đó chỉ là do ta, do những điều có hại ta đã gây ra cho thân thể mình.

Nếu ta muốn học, thì đó chỉ là để cho cái chết tránh xa ta. Một người ở một vùng đất xa xôi, tận bên kia đại dương đã dạy cho ông rằng đôi khi có thể tránh xa con đường dẫn tới bờ vực cái chết. Nhưng trong trường hợp của ta, với những ngày còn lại của ta, ta cần biết rằng ta đang đi trên bờ của vực thẳm này và có thể ngã xuống bất cứ lúc nào.

Ông dạy ta cung đạo. Ông giới thiệu ta với những đồng minh của ông, để cho ta tham gia những cuộc đấu, và chẳng mấy chốc danh tiếng của ta đã lan truyền khắp vùng.

Khi ông thấy rằng ta đã học đủ, ông lấy những mũi tên và bia bắn của ta, chỉ để lại cho ta cây cung như một vật kỉ niệm.

Ta nói rằng điều ta thích nhất là nghề mộc. Ông ban phước cho ta và bảo ta đi, để hiến dâng hết mình cho những gì ta thích làm nhất trước khi danh tiếng của ta cuối cùng cũng hủy hoại ta, hay dẫn ta về lại cuộc đời trước đó.

Kể từ đó mỗi giây phút là một chiến chiến chống lại những thói hư tật xấu của ta và chống lại sự tự thương hại.

Ta cần giữ tập trung và bình tĩnh để làm công việc ta lựa chọn làm với tình yêu, và không bao giờ níu bám vào giây phút hiện tại, bởi cái chết vẫn ở rất gần, vực thẳm ở bên cạnh ta, và ta đang đi bên mép vực đó.”

16.

Tetsuya không nói rằng cái chết luôn luôn ở gần mọi thứ đang tồn tại; cậu bé vẫn còn rất trẻ và không cần để nó nghĩ về những điều như vậy.

Tetsuya cũng không nói rằng cung đạo là món quà trong bất kì hoạt động nào của con người.

Ông chỉ cầu nguyện cho cậu bé, giống như rất nhiều năm trước ông được cầu nguyện, và bảo cậu bé đi về, bởi vì ngày hôm nay thật dài, và ông cần ngủ.

 

2 thoughts on “Cung Đạo – The Way of the Bow

Leave a Reply