Nước Mắt và Nụ Cười (A Tear and a Smile – K. Gibran) – Lê Cảnh Hoằng dịch

Tôi sẽ không đem nỗi sầu muộn của trái tim

Để đánh đổi lấy những niềm vui bình thường.

Và tôi sẽ không muốn biến những giọt lệ gây bao u buồn

Chảy qua từng sớ thịt thân tôi trở thành tiếng cười khan.

Tôi muốn cuộc sống tôi vẫn là nước mắt và nụ cười.

Nước mắt gột sạch trái tim tôi, cho tôi thấu đáo

Những bí hiểm cuộc sống và những che đậy.

Nụ cười kéo tôi về gần với chủng tử của bản thể và

Là biểu tượng của lòng tôi ngợi ca đấng tạo hoá.

Nước mắt chan hòa tôi với bao kẻ mang trái tim tan vỡ.

Nụ cười là dấu hiệu của hạnh phúc tôi hiện hữu.

Tôi sẵn sàng chết trong chờ mong và khát vọng hơn sống với chán chường và tuyệt vọng.

Tôi muốn giam kín nỗi khao khát tình yêu và vẻ đẹp

Vào tận đáy linh hồn, bởi tôi đã chứng kiến chính những kẻ

Được thỏa mãn là những kẻ khốn cùng hơn cả.

Tôi có nghe tiếng thở dài trong chờ mong và khát vọng của họ, ngọt ngào hơn mọi điệu ca ngọt ngào nhất.

Với đêm về hoa khép cánh, hoa ngủ ôm ghì lấy khát vọng

Dưới bình minh hoa hé môi đón nhận nụ hôn mặt trời.

Kiếp hoa là khát vọng và mãn nguyện

Là nước mắt và nụ cười.

Biển thành hơi bay đi, tụ hội để thành mây giăng phủ

Rồi mây lang thang qua núi đồi và thung lũng Gặp gió nhẹ nên rơi lệ xuống đời

Xuống đồng cỏ, hoà cùng suối cùng sông chảy trở về biển cả, trở về quê nhà

Kiếp mây là kiếp tan rồi hợp

Là nước mắt và nụ cười.

Và từ đó linh hồn vượt thoát

Mọi kiềm toả để bước vào thế giới vật thể

Như một đám mây vượt qua ngọn núi của sầu thương

Qua đồng quê hạnh phúc tìm đến hơi thở của thần chết

Để trở về nguyên thuỷ của khởi đầu.

Về với đại dương của tình yêu và vẻ đẹp —- về với tạo hoá

Lê Cảnh Hoằng (bắt dầu dịch Aug. 2012 – dịch xong Aug. 2014 – on behalf  of TMai)

 

 

 

 

10 thoughts on “Nước Mắt và Nụ Cười (A Tear and a Smile – K. Gibran) – Lê Cảnh Hoằng dịch

  1. còn đây là câu Mai chọn:

    Tôi muốn giam kín nỗi khao khát yêu thương và cái đẹp
    vào tận đáy linh hồn, bởi tôi đã chứng kiến chính những kẻ
    được thỏa mãn là những kẻ khốn khổ hơn cả.

    TMai
    ps. Mai có đổi một vài chữ của anh Hoằng.

    1. Ở đây không nên dùng chữ giam kín.
      Ý ở câu ni là Gibran không muốn thỏa mãn. Ông ta muốn luôn luôn khao khát yêu thương và khao khát cái đẹp.
      Tóm lại: he’s a miserable soul!

      Tùng

      1. From: TongMai
        Aug 14, 2014

        Mai sẽ không dùng chữ “miserable soul” để nói về Gibran, bởi vì chữ “miserable” carries a negative connotation, không, ông không khốn khổ chút nào, bởi vì ông chọn để sống cuộc sống khổ hạnh khao khát cái đẹp và tình thương yêu nhưng không cho phép mình thỏa mãn sự khao khát đó, khi cầm được những gì ta khao khát trong tay, nó sẽ còn đẹp nữa không?

        Đối với Mai, Gibran is a beautiful soul, not a miserable one.

        … và đây, thêm một đoạn ông viết trong Silent Sorrow:

        That sorrow which obsessed me during my youth was not caused by lack of amusement, because I could have had it; neither from lack of friends, because I could have found them. That sorrow was caused by an inward ailment which made me love solitude. It killed in me the inclination for games and amusement. It removed from my shoulders the wings of youth and made me like a pong of water between mountains which reflects in its calm surface the shadows of ghosts and the colors of clouds and trees, but cannot find an outlet by which to pass singing to the sea.

        Nỗi sầu đau này đeo đuổi tôi qua suốt tuổi trẻ chẳng phải vì tôi thiếu thốn lạc thú. Bởi tôi có thể thừa có. Cũng chẳng phải vì tôi thiếu thốn bạn bè. Bởi tôi có thể kiếm được bạn bè. Nỗi sầu đau này phát sinh từ một cơn dày vò nội tâm làm tôi gắn bó với cô đơn. Nó giết dần trong tôi những ham muốn vui chơi và hoan lạc. Nó gỡ mất đôi cánh của thanh xuân trên vai tôi và biến tôi thành một ao tù giữa những núi đồi, phản chiếu qua mặt nước phẳng lặng của nó những bóng ma và màu sắc của mây trời cùng cây cối, nhưng không tìm ra lối để có thể nhởn nhơ chảy thoát ra biển cả (đoạn dịch của anh Hoằng)

        TMai

      2. Ở đây Gibran chỉ nói đến cái thỏa mãn của kẻ thường tục. Nhưng theo anh nghĩ thì ít nhất có một cái thỏa mãn khác nữa, đó là cái thỏa mãn của người không còn một dục vọng gì hết, thấy mọi chuyện là hư ảo, có đó, không đó, nên “bình tâm như vại” không có “hunger” hay “longing” gì hết. (Thật ra chữ thỏa mãn dùng trong trường hợp ni cũng không đúng lắm, có lẽ nên gọi là hạnh phúc bình yên – happy and peaceful, true happiness comes from inner peace).

      3. Great comments, anh Tùng!
        “Giam kín” may not be the appropriate choice. Gibran wants to nurture it, to keep his ” hunger for love and beauty” alive, keep it burning from the depth of his spirit.

        It’s beyond comprehension for an early soul like me to hear “the sigh of those in yearning and longing…sweeter than the sweetest melody.”

        If satisfying a desire is “the most wretched”, then longing for something that is unattainable/unsatisfiable certainly is no less painful.

        (And wait, could we crave for something without the ultimate goal to satisfy it? )
        Being incapable of enjoy “Thú Đau Thương”, it’s safe to say, hunger/desire… for something, even in the names of love and beauty, is just the seed of pains and sufferings.

        Anh Tùng, I like your use of “miserable soul.”
        Thank you, and
        Great evening to all. hdt

        I want the hunger for love and beauty to be in the
        Depths of my spirit,for I have seen those who are
        Satisfied the most wretched of people.
        I have heard the sigh of those in yearning and longing, and it is sweeter than the sweetest melody

      4. Cám ơn phân tích và góp í của bác ĐTùng.

        Từ giam. Giam, hãm hàm nghĩa đè nén, trói buộc cái khao khát có thật đang vẫy vùng muốn vượt thoát, muốn bay tung lên.

        Gibran hoặc không còn những thao thức khắc khoái đó nữa, hoặc ông đã vượt thoát những ham muốn đó. Nhưng câu trước ông rõ ràng thốt lên: I would rather that I died in yearning and longing. Như vậy thì Gibran vẫn có khắc khoải đó trong lòng, vẫn thao thức với những ham muốn hoài vọng, ngược lại biết rõ rằng đấy là con đường đem đến sầu não nên muốn chôn chặt, giữ sâu những khắc khoải đó trong tâm thức.

        Những câu này khiến mình liên tưởng đến giáo lí nhà Phật theo hiểu biết của mình, về những tham, sân, si …. những ham, muốn khát khao tự nó là nguyên tố của khổ đau sầu não. Tu Phật nôm na là nên từ bỏ được càng nhiều vướng bận càng tốt, vật chất lẫn tinh thần … buông thả hết.

        Thật ra những khao khát trong thơ của Gibran là những thao thức nhẹ nhàng về xứ sở, những nhớ nhung, hoài niệm về khung cảnh quê nhà về tuổi thơ … hình ảnh thời thanh xuân cứ mãi đeo đuổi trái tim ông. Và Gibran biết mỗi lần khát khao trỗi dậy là một lần gặt thêm khổ đau.

        Tâm tư Gibran chỉ gói trọn trong Cuộc sống, Tình yêu và Cái chết.

        Nói với MNguyệt, cám ơn MNguyệt khen bản dich. Làm chi mà dịch một bài thơ tới 2 năm lận. Có điều khi TMai gởi bài này hai năm trước, Hoằng đã dịch được đến gần hết xong lại bỗng nhiên bỏ dỡ dang. Nay lúc lục tìm mấy bài viết gởi cho LộcĐP cài vô blog TTNH, tình cờ thấy lại mới hỡi ôi. Mới biết là mình đã để TMai chờ bài dịch hai năm nay, nên ngồi dịch, chỉnh sửa lại cho xong và giao cho khổ chủ.

        LCHoằng

      5. Quý anh chị,
        Rãnh rỗi chút buổi sáng ngồi đọc mấy vần thơ của Gibran từ anh Hoằng. Anh viết hay quá. Phải hiểu Gibran lắm anh mới có thể chuyển đạt tài tình như rứa. Không chỉ là tán dương, mà là lời cám ơn anh Hoằng, rất nhiều.

        Và chừ thì T hiểu thêm vì sao Gibran muốn “giam kín” những khát khao.

        T không đoc nhiều nên cũng không hiểu chi mấy về ông ni. Chỉ biết chút chút qua anh Hoằng và chị TMai. Và an earthly soul như T, mơ hồ cảm thấy có điều gì bất ổn.

        Dear chị TMail, nếu chị không thấy Gibran is a miserable, but a beautiful soul, how about “a miserably beautiful soul”? Một tâm thức đẹp…não nùng!

        Thật ra, xấu/đẹp, buồn/vui, khốn cùng/hạnh phúc, đau khổ/giải thoát…như hình và bóng, hai mặt uyên ương của thế gian vạn sự. Cái này vì cái kia mà có. Trong cái này đã có cái kia. (Hay cái này chính là cái kia!) Chối bỏ một trong hai là điều không thể.

        Những xung đột, dày vò khốc liệt từ sâu thẳm của một tâm thức cô đơn có thể là quá trình cần thiết cho giải thoát, nhưng đồng thời có thể tàn khốc hủy hoại một tâm/sinh vật lý monh manh.

        Qua những dòng ngắn ngủi ông viết, Gibran cho T hình ảnh một tia sáng đang dẫy dụa trong lỗ đen, một con cá chép mệt nhoài vật lộn với những con sóng dữ. Vũ môn thì còn xa, nhưng bờ vực chênh vênh hiểm ác thì rất gần…

        Mong ” a miserably beautiful soul” ấy không là cái đẹp của một đóa phù dung!

        Cám ơn anh Hoằng và chị TMai lần nữa.
        hdt

  2. Hoằng ơi , Hoằng đã trau chuốt những câu văn thật mượt mà , thơ mộng , hèn chi mà dịch bài thơ này đến 2 năm mới xong.Bản dịch thật tuyệt vời.
    Ng thích nhất là đoạn này :

    Biển thành hơi bay đi, tụ hội để thành mây giăng phủ
    Rồi mây lang thang qua núi đồi và thung lũng
    Gặp gió nhẹ nên rơi lệ xuống đời
    Xuống đồng cỏ, hoà cùng suối cùng sông chảy trở về biển cả, trở về quê nhà
    Kiếp mây là kiếp tan rồi hợp
    Là nước mắt và nụ cười.

    mà Hoằng đã dịch từ những câu:

    The waters of the sea become vapor and rise and come
    Together and area cloud.
    And the cloud floats above the hills and valleys
    Until it meets the gentle breeze, then falls weeping
    To the fields and joins with brooks and rivers to Return to the sea, its home.
    The life of clouds is a parting and a meeting.
    A tear and a smile.

    Cám ơn Hoằng đã dịch thật hay và cám ơn Mai đã chuyển.
    MN.

  3. From: Hồ Đăng Hòa
    Aug 15, 2014

    Cám ơn Ông cai đã đem Gibran đến với nhóm.Nhớ đến Gibran là nhớ đến ‘uyên ương gãy cánh “cũa một thời đã rất xa.
    HDH

  4. Hi hi..hi hi…Ng đang cười khoái chí đây Hoằng ơi , ai cũng biết làm chi mà phải mất 2 năm để dịch một bài thơ , Ng muốn chọc Hoằng cho vui mà ông Cai Hoằng bị trúng kế rồi nên mới có lời đính chính như ri , thiệt không uổng công chọc tức ! hi..hi..
    Ng đọc bài thơ Hoằng dịch mà nhắm mắt lại thấy được rất nhiều thứ , trong những câu thơ mà Ng thích , Ng tưởng tượng ra những đám mây trôi bềnh bồng lãng đãng , rồi thấy những đồi núi trùng trùng ,những cánh đồng xanh ngát và lác đác những hạt mưa rơi xuống nhẹ nhàng , rồi cũng thấy được những dòng suối trong veo chảy róc rách, những con sông hiền hòa , dù chia ra nhiều nhánh cuối cùng cũng hội tụ lại để chảy ra biển lớn .
    Và 2 câu thật ý nghĩa là

    Kiếp mây là kiếp tan rồi hợp
    Là nước mắt và nụ cười.

    Đó là những cảm nhận của Ng về một khía cạnh thơ mộng của bài thơ chứ Ng chưa bàn đến niềm vui hay nỗi buồn cũng như những chi tiết mang đầy triết lý của bài thơ.
    Vì rứa mà Ng cám ơn Hoằng đã dịch thật hay!
    MN.

Leave a Reply