Điểm Sách "Go Set a Watchman" – "Hãy Tự Đốt Đuốc Mà Đi" của Harper Lee – Nguyễn Đăng Hoàng

April 19, 2016 (TM)

 

Mai - go set a watchman

 

56 năm trước Bà Harper Lee đã xuất bản cuốn tiểu thuyết “To Kill A Mocking Bird” hay “Xin Đừng Giết Chim Họa Mi” kể lại chuyện một luật sư da trắng, Atticus Finch, đã can đảm đứng ra bào chữa cho một thanh niên da đen bị kết tội oan hảm hiếp một cô gái da trắng. Người kể chuyện là cô con gái 11 tuổi của Atticus, em Jean Louis “Scout” Finch. Ông Atticus đã can đảm bất kể mọi chế nhạo và đe dọa của cộng đồng da trắng để mang lại công lý – anh thanh niên da đen được toà quyết định vô tội dù anh đã bị bắn chết khi vượt ngục. Tương tự như cuốn “Căn Lều Của Chú Tom”, cuốn “To Kill A Mocking Bird” đã đánh thức lương tâm và nhân tính của dân Mỹ, và đã đóng góp rất nhiều về cuộc tranh đấu dành quyền bình đẳng của người da đen tại Mỹ. Ô Atticus đã trở thành một người anh hùng không những dưới mắt cô con gái “Scout” mà còn rất nhiều dân Mỹ – Một người can đảm dám hy sinh tính mạng và gia đình để tranh đấu cho lý tưởng bình đẳng màu da.

Năm 2015, bà Harper Lee đã xuất bản cuốn tiểu thuyết thứ hai, “Go Set A Watchman” mà tôi tạm dịch là “Hãy Tự Đốt Đuốc Mà Đi” vài tháng trước khi chết. Mặc dù xuất bản sau, nhưng theo lời nhà xuất bản thì cuốn này đã được bà Harper Lee viết trước cuốn “To Kill A Mocking Bird”. Bản thảo của cuốn này chỉ mới được “khám phá” gần đây mà thôi. Cuốn “Go Set A Watchman” kể chuyện 16 năm sau, khi cô Scout nay đã trưởng thành và là một luật sư ở New York trở về thăm nhà sau nhiều năm xa cách. Phố cũ nay bổng dưng xa lạ, cô chỉ quen thuộc với bốn nhân vật: người cha Atticus Finh, người cô là Alexandra Finch, người chú là Jack Finch, và tình nhân là Henry Clinton. Hai phần ba của cuốn tiểu thuyết kể về mối liên lạc giữa cô Scout và bốn nhân vật này. Trong phần cuối của cuốn sách cô Scout tình cờ khám phá Ô Atticus không còn là một anh hùng tranh đấu cho lý tưởng bình đẳng màu da. Ô Atticus nay là một người kỳ thị da đen, đọc những sách vở kỳ thị như tờ “Black Plague” – “Nạn Dịch Da Đen”. Những người thân khác của cô Scout như người cô Alexandra, tình nhân Henry, và ngay cả người chú Jack đều là những người kỳ thị và chủ trương da đen – da trắng cần số́ng cách biệt. Ô Atticus và Henry Clinton không những có những ý tưởng kỳ thị mà họ còn bí mật hội họp với những người kỳ thị khác trong tỉnh để tìm cách ngăn cản những đạo luật hoặc hội đoàn tranh đấu cho quyền lợi người da đen. Vỡ mộng và bất màn, cô Scout tuyệt tình với tình nhân, chưởi mắng cha mình rồi quyết định bỏ về New York.

“Ông là kẻ hai mặt … Ô ngồi đó mà nói “Sao cũng được” về tất cả những điều tôi yêu trong thế giới này – Ô ngồi đó mà nói “Sao cũng được”. Đồ chó đẻ!”

Tuy nhiên khi lên xe ra ga xe lữa, cô bị người chú Jack đánh một tát tai mạnh. Cô vô trở lại nhà, bỏ ý định bỏ về New York, làm lành lại với cha và tình nhân.

Đọc cuốn sách này người đọc không khỏi thắc mắc tại sao Ô Atticus lại bổng dưng phản bội lý tưởng bình đẳng màu da để trở thành một người kỳ thị hạng nặng. Cuốn sách không giải thích rõ. Tôi thấy có ít nhất 2 cách giải thích.

1. Cuốn “Go Set a Watchman” là cuốn sách giả mạo, không phải do bà Harper Lee viết, hoặc chỉ do bà viết một phần mà thôi. Dù bà Harper Lee đã từng đề cập đến cuốn sách bà viết trước cuốn “To Kill A Mocking Bird” nhưng giả thuyết sách giả này cũng có nhiều người tin do (a) bà Lee có người quản lý tài sàn mới gần đây mà người này lại “khám phá” bản thảo củ của bà Lee, (b) bà Lee lúc gần chết trở nên lú lẫn dễ bị lừa, (c) người chủ của nhà xuất bản cuốn “Go Set A Watchman” là Ô. Murdoch nỗi tiếng ở Anh và Mỹ là người bảo thủ và thường dùng các cơ quan truyền thông, báo chí, Fox TV, … mà Ô làm chủ để trình bày tin tức và viết bài theo quan điểm của ông.

2. Cuốn “Go Set a Watchman” do bà Harper Lee viết trước lúc bà còn chưa có một qua điểm dứt khoát về vấn đề kỳ thị da đen. Bốn người thân của cô Scout có bốn quan điểm khác nhau để bào chữa cho thái độ kỳ thị của họ.

Ô cha Atticus: Ô là người tôn trọng công lý, bào chữa cho người da đen vô tội vì công lý, tuy nhiên người da đen chưa có đủ khả năng và giáo dục để có thể bình đẳng với da trắng được.

Bà cô Alexandra: vì lớn lên trong một xã hội bào thủ và kỳ thị nên bà kỳ thị da đen chỉ vì bà theo truyền thống kỳ thị của người da trắng miền Nam nước Mỹ.

Anh tình nhân Henry Clinton dù có quan niệm bình đẳng nhưng kỳ thị da đen vì lý do kinh tế, anh muốn “đi lên” trong xã hội da trắng.

Ô Chú Jack thì không có thái độ rõ rệt mà chấp nhận chuyện kỳ thị da đen như một chuyện đương nhiên của cuộc sống. Dưới ngòi bút của bà Lee thì Ô Jack là một thiền sư và cái tát tai của Ô Jack là một cú đánh giúp cô Scout “tỉnh ngộ” như một thiền sinh dưới phái Thiền Đốn Ngộ được thầy đánh vào đầu.

Cô Scout đã “ngộ” những gì?  Phải chăng bà Lee quan niệm mỗi người có một quan niệm khác nhau về vấn đề kỳ thị và mỗi người cần tự đốt đuốc đi tìm quan điểm riêng về vấn đề kỳ thị? Go and set own own watchman – Đó là ý nghĩa của câu trong Thánh Kinh mà bà Lee đã dùng cho đề tựa của cuốn sách.

Bố cục và cách hành văn của cuốn sánh này không thông suốt.

Nguyễn Đăng Hoàng

One thought on “Điểm Sách "Go Set a Watchman" – "Hãy Tự Đốt Đuốc Mà Đi" của Harper Lee – Nguyễn Đăng Hoàng

  1. “Good grief, baby, people don’t agree with the Klan, but they certainly don’t try to prevent them from puttin’ on sheets and making fools of themselves in public.”

    “He opened it and said, “My text for today is taken from the twenty-first chapter of Isaiah, verse six: For thus hath the Lord said unto me, Go, set a watchman, let him declare what he seeth.”

    “Every man’s island, Jean Louise, every man’s watchman, is his conscience.”

    “You’d better take time for ’em, honey, otherwise you’ll never grow. You’ll be the same at sixty as you are now … You have a tendency not to give anybody elbow room in your mind for their ideas.”

    “Let’s go home, Scout. It’s been a long day. Open the door for me.”

    Cám ơn anh Hoàng
    Tống Mai

Leave a Reply