Miến Điện và Tôi – Kiều Lan Nguyễn

Nov 16, 2017 (TM)

Giới thiệu bài viết Miến Điện của Nguyễn Kiều Lan trong Hội Nhiếp Ảnh Việt Nam vùng Washington DC (VNPS)

Tống Mai

 

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Miến Điện, Myanmar, the Golden Land. Tôi có dịp viếng thăm Miến Điện đầu năm nay với gia đình. Vài tháng trước khi đi, mua bao nhiêu là sách, tối nào cũng dán mắt vào Internet để tìm hiểu thêm về những nơi mà mình sẽ đặt chân đến. Ôi chao, hình ảnh về một quốc gia xa lạ rất đẹp và huyền bí. Lòng hớn hở vì nghĩ rằng lần này đi hy vọng sẽ chụp được nhiều cảnh đẹp cũng như những cái đặc thù của người dân Miến Điện.

So với chuyến bay dài từ Virginia đến Bangkok thì chuyến bay từ Bangkok đến Yangon, Burma chỉ có chừng 1 tiếng đồng hồ. Chúng tôi đến Yangon vào khoảng 10 giờ đêm thì bà chủ của AirBNB đã đứng đợi để đưa chúng tôi về chỗ ở. Chiếc xe chạy xuyên qua những con đường nhỏ, quanh co trong đêm. Thành phố Yangon đã ngủ im lìm. Khi đến khu nhà trọ, có lẽ chúng tôi đã đánh thức hàng xóm dậy vì tiếng xe nổ ồn ào trong đêm.

Buổi sáng đầu tiên ở Yangon, tôi mới nhìn thấy căn nhà mà chúng tôi ở. Giống những ngôi biệt thự ở Việt Nam. Leo lên sân thượng, bữa điểm tâm đã dọn sẵn. Nhìn xuống phía dưới đường là cả một sự chênh lệch lớn. Chỉ cách nhau một bức tường mà hai đời sống khác nhau. Từ sân thượng tôi nghe tiếng gà gáy và tiếng rao hàng lanh lảnh. Bốn mươi hai năm sau mới nghe lại được những âm thanh quen thuộc. Một cảm xúc rất lạ lùng. Rời Việt Nam từ 75 cho đến bây giờ, tôi chưa bước chân trở lại quê nhà vì với tôi những hình ảnh về Saigon hay Cần Thơ của một thời xa xưa đã nhạt nhòa trong ký ức nhỏ nhoi của tôi.

Yangon (aka Rangoon) lúc xưa là thủ đô cho đến năm 2005 thì Naypyidaw chính thức trở thành thủ đô của Miến Điện. Tuy nhiên với số dân hơn 5 triệu người, Yangoon vẫn là trung tâm kinh tế chính của xứ Miến Điện. Dựa theo thống kê thì 90% là Phật giáo, 4% là Thiên Chúa giáo, 4% Hồi Giáo, 1% Ân Độ giáo và 1% là Mahayana Buddhism.

Sau buổi điểm tâm, chúng tôi lấy taxi xuống phố chính của Yangon. Ông tài xế Taxi lái xe như cao bồi vùng “Wild Wild West”. Vừa lái vừa liên tục nhấn kèn, miệng thì mắng mỏ lung tung. Xe gắn máy và xe hơi chạy như mắc cửi. Không luật lệ. Chị Huệ ngồi bên cạnh nói “thì cũng giống như Việtnam mình thôi. Em về Saigon rồi sẽ thấy”. Eo ơi, dễ sợ thật. Cứ mỗi lần ngừng lại là những người bán hàng rong đến gần cửa xe rao hàng. Có những đứa bé con trông thật là tội. Nếu ở Mỹ thì đã bị phạt vì phạm luật “lao động trẻ em”. Có thể vì sống trong một hoàn cảnh chật vật khó khăn, trẻ em không được đi học, muốn có ăn thì phải đi làm, đâu cần phải đủ tuổi mới gia nhập “lực lượng lao động”.

Nhìn mấy đứa bé này lại nghĩ đến đám trẻ con bên này thì chúng quá sung sướng. Xứ Mỹ là cả một thiên đường mà sao vẫn có lắm người than thở.

36 phố phường của Hà Nội tôi chưa từng đặt chân đến nhưng tôi đã đi qua những con phố của Yangon. Chật chội và dơ bẩn. Chỗ nào cũng có người quẩy hàng rong. Những quán xẹp bên đường bán thức ăn, những chung cư loan lổ và rêu đen nhưng đĩa thu sóng truyền hình vệ tinh mọc lên như nấm. Chỉ nhìn thấy thôi cũng cho chúng ta biết đời sống của người Miến Điện đã bắt đầu thu nhập những kỹ thuật mới. Điện thoại di động hầu như ai cũng có. Ngay cả người bán hàng bên vệ đường cũng vậy. Tôi nhìn thấy một thế hệ trẻ với những bộ tóc xanh đỏ ở đó. Những billboard quảng cáo đầy phố. Yangon đang lột xác. Đi đến đâu bụi đầy đến đó vì bao nhiêu là nhà cao tầng, khách sạn và resort đang nổi lên. 10 năm sau nếu tôi trở lại đây, Yangon sẽ hoàn toàn đổi mới. Một thành phố hoang tàn sẽ không còn nữa mà thay vào đó là những tòa nhà cao ngất.

Đi qua những con phố của Yangon, một thời đã từng là thủ đô sáng chói nhưng bây giờ trông quá điêu tàn. Nhiều tòa nhà của chính phủ bị bỏ hoang. Cánh cổng khoá lại với những sợi dây xích rỉ sét nhưng ngược lại đi đến đâu cũng thấy chùa. Hầu hết chùa nào cũng có một kiến trúc khá giống nhau.

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Ai đến Yangoon cũng phải đi thăm Shwedagon Pagoda. Người ngoại quốc phải trả 8 đô-la vào cửa. Ngôi chùa to lớn và thật đẹp. Chỗ nào cũng sơn vàng hào nhoáng. Dân địa phương trông rất đẹp trong những xà rông dài gọi là Longyi. Những bộ y phục có thể nói lên được khác biệt từng giai cấp. Chiều xuống, chùa lại càng đông hơn. Tấp nập bao người đến để cầu nguyện và nhất là Shwedagon Pagoda rất đẹp khi hoàng hôn buông xuống.

Mỗi khi nhắc về chuyến đi Yangon, một kỷ niệm không bao giờ quên được. Hôm sinh nhật chị Huệ, nhóm chúng tôi đến một nhà hàng sang trọng để ăn cơm tối và mừng chị Huệ thêm một tuổi. Vì nhà hàng nằm ngay trong công viên nên chúng tôi có thể đi dạo quanh hồ và chụp hình Shwedagon Pagoda. Sau cơm tối, chúng tôi đi dọc theo chiếc cầu gỗ ọp ẹp quanh co và chờ cho đến lúc ngôi chùa lên đèn. Shwedagon từ đằng xa trông thật là đẹp.

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Mải mê cứ thế mà đi, khi gần đến cuối đường thì nhìn thấy Karaweik Palace, một nhà hàng nổi rất nổi tiếng ở Yangon. Ở đây, bạn có thể vừa ăn vừa thưởng thức những vũ điệu truyền thống của người Miến Điện

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Trong công viên trời tối đen như mực, nhà hàng nổi soi bóng thật đẹp. Ánh sáng và màu sắc lung linh trên mặt hồ yên tĩnh. Chúng tôi dừng lại rất lâu để chụp vài tấm ảnh. Đi cho đến cuối đường thì thấy cánh cửa sắt vào công viên đã khóa chặt. “Oh no! Chết rồi làm sao đi về?” Cả bọn nhốn nháo. Nếu phải đi ngược trở nhà hàng thì chắc nửa đêm mới về đến nơi. Cũng may bên ngoài cánh cổng, có một nhóm đàn ông Miến Điện đang uống bia và khua đàn hát. Ông anh tôi cầu cứu thì một anh chàng Miến Điện nói “Đến đây. Chỗ này anh có thể chui ra”. À thì ra thế. Hai người đàn ông Miến Điện khỏe mạnh kéo banh hai song sắt hàng rào cho to ra. Từng người một đưa túi camera cho họ và chui ra. Khi ra rồi mới nhận thấy người Miến Điện thật là thật thà và rất tốt. Nếu họ nắm hết túi camera bỏ chạy thì thôi cũng đành. Số cũng còn may. Tối hôm đó về đến nhà trọ, mấy anh chị em cười suốt. Một kỷ niệm không quên được. Sang năm mình đi Iceland mừng sinh nhật chị Huệ nhé. Nhất định sẽ không bi kẹt trong công viên nữa.

Giã từ Yangon, chúng tôi đến Inle. Phi trường HeHo tọa lạc ở một thành phố rất nhỏ, cách 40 km về phía tây bắc của Nyaung Shwe và cũng không xa đại lộ nối dài giữa hai vùng Taunggyi và Kalaw. Chúng tôi lấy shuttle về khách sạn, phải mất ít nhất một tiếng đồng hồ. Xe chạy quanh đường núi để đi vào Inle Lake. Con đường đất bụi bay mù mịt. Mỗi lần nhìn người dân địa phương làm đường, cứ nghĩ biết đến bao giờ mới xong đây? Phương tiện khai thông đường sá còn thô sơ ghê lắm. Dưới ánh nắng chói chang, họ làm việc thật cực khổ nhưng vẫn vui vẻ vẫy tay chào du khách khi nghe tiếng còi xe vang lên.

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Trên đường đến khách sạn, chúng tôi đi qua Shwe Yan Pyay Monastery. Ông tài xế dễ thương ngừng lại cho chúng tôi chụp hình vài tấm hình ở đây. Khi bước xuống xe thì đã có một nhóm phó nhòm người Âu Châu đang chụp mấy chú tiểu tạo dáng ở cửa sổ rồi. Mấy chú tiểu này khôn lắm, cứ chạy quanh sau mấy cây cột trong chùa, miệng cứ nói “money, money”, nghe thật là buồn cười. Sau này mới biết là mình phải trả tiền thì mấy chú mới đứng làm kiểu cho mình chụp hình. Bây giờ thì người Miến Điện cũng đã biết làm tiền rồi. Ai có sức đâu mà để chụp free hoài, phải không các bạn?

Buổi sáng khí hậu ở Inle Lake hơi lành lạnh như Đà Lạt. Thành phố nhỏ không nhiều du khách và tấp nập như Yangon. Chúng tôi trả tiền cho một anh chàng địa phương tour guide chở chúng tôi cả ngày trên Inle Lake. Có lẽ Inle Lake so với Yangoon, Bagan và Mandalay là chỗ mà tôi thích nhất. Một ngày ngồi trên chiếc tàu lướt trên mặt hồ để nhìn thấy đời sống của người Intha dọc theo ven hồ cũng nhiều thú vị. Những sinh hoạt của họ thật khác xa với đời sống ở thành thị. Những căn nhà chòi mộc mạc đơn sơ xây trên cọc gỗ, quần áo màu phơi trên dây thêm vào ánh nắng soi bóng trên mặt hồ tạo ra những tấm ảnh HDR đầy màu sắc. Đẹp vô cùng.

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Chợ bán đồ làm bằng bạc, chợ vải, chợ trời, và những resort hạng sang nằm biệt lập Inle như một tiểu quốc riêng biệt với thế giới bên ngoài. Khi chúng tôi bước ra khỏi chiếc nghe chòng chành, người địa phương vồn vã chào hàng.

 

Photo: KieuLan Nguyen
Photo: KieuLan Nguyen
Photo: KieuLan Nguyen

 

Ghé qua cửa hàng dệt, những tấm khăn đủ màu, những tấm vải lụa đủ loại thiết kế để may xà rông được xếp ngăn nắp, và không xa lắm là một cụ già ngồi quay tơ cùng với tiếng của con thoi chạy qua chạy lại từ máy dệt nghe thật dòn tai.

Nói đến Inle Lake, làm sao tôi không thể nói đến những người đánh cá ở đây. Đây là “iconic image” của Inle Lake. Myanmar Leg rowers – những người đánh cá này lèo lái chiếc ghe bằng chân. Một chân đứng thẳng, còn chân kia điều khiển mái chèo trong khi dùng tay để giữ mạng lưới hình nón rất lớn. Giữ thăng bằng để đừng té xuống hồ đòi hỏi một kỹ thuật ngay từ bé đã phải thành thạo.

 

Photo: KieuLan Nguyen
Photo: KieuLan Nguyen

 

Bagan cổ kính nằm trên giòng sông Ayeyarwady (Irrawaddy) thuộc lãnh vực của Mandalay. Từ thế kỷ thứ 9 cho đến thế kỷ 13, Bagan là thủ đô của vương quốc Pagan. Trong thời kỳ thịnh vượng này, những nhà lãnh đạo của Pagan đã xây hơn 10,000 ngôi đền trên những cánh đồng rộng lớn có diện tích trên 100 km vuông. Nhưng cho đến ngày nay thì chỉ còn khoảng 2,200 ngôi đền và chùa còn tồn tại và tiếc rằng chỉ còn một số được trùng tu mà thôi. Năm 1990 vì chính phủ thất bại trong việc phục hồi những đền đổ nát nên UNESCO không xác nhận Bagan đại diện cho World Heritage Site.

Bagan (Old Bagan) còn gọi là “Sleepy town”. Phố xá thật vắng vẻ. Không thấy xe nào ngoại trừ hai chiếc taxi của chúng tôi trên đường. Sự tĩnh mịch của Old Bagan rất lạ kỳ. Có lẽ đây là một thành phố không phát triển nên vẫn còn giữ được nhiều nét cổ kính. Xe ngựa vẫn được coi là một trong những phương tiện cho du khách đi thăm những ngôi đền lân cận.

 

Photo: KieuLan Nguyen

 

Bình minh ở Bagan đẹp não nùng. Du khách đổ nhau đến Low ka Oushang Pogoda để nhìn thấy mặt trời đỏ ló ra từ chân trời. Giữa ánh sáng huyền diệu đôi khi len vào một lớp sương khói tưởng chừng như chúng ta nhìn thấy thiên thai. Có biết bao nhiêu là hình chụp được cái khoảnh khắc tuyệt vời đó nhưng tiếc rằng khi đến Bagan, ba người trong đoàn lên cơn sốt, nằm bẹp trong khách sạn. Có lẽ Bagan cho tôi biết là tôi phải trở lại Bagan đấy các bạn ạ.

Mandaly là chặng cuối của chuyến đi dài. Lần này mạo hiểm hơn, chúng tôi quyết định lấy xe đò đi từ Bagan đến Mandalay. Sáng sớm ở hotel mọi người chất lên chiếc xe lam nhỏ ngồi chen chúc như cá mòi.

Mỗi khi đến một khu xóm hơi sầm uất, chú lơ xe nhoài người ra, miệng rao inh ỏi “Manlay, Manlay”. Xe đò ngừng lại và bốc thêm hành khách. Mặc dù xe không còn chỗ ngồi nhưng vẫn cứ nhận thêm.

Ngồi chen chúc xếp lớp vậy mà người Miến Điện cũng chẳng phàn nàn. Từ Bangan đến Mandalay cách nhau chừng 200 ki-lô-mét mà phải mất đến hơn 7 tiếng đồng hồ. Đi chuyến xe đò lần này lại nhớ đến những lần đi từ Cần Thơ về Saigon. Mỗi lần ngừng lại ở Bắc Mỹ Thuận, người bán hàng rong bu quanh và mời chào rối rít. Sao mà giống Việt nam đến thế. Xe đò chưa kịp đậu lại thì đã có không biết bao nhiêu tài xế taxi nhao nhao lên mời khách. Một cảnh tượng thật hỗn loạn. Welcome to Mandalay.

 

Photo: KieuLan Nguyen
Photo: KieuLan Nguyen

 

Ai đã đến Mandalay thì nhất định phải nhìn cảnh bình minh và hoàng hôn ở Ubein. Khi tôi đến Ubein là cả một trời thất vọng. Sao không giống như trong hình mình thấy vậy! Chiếc cầu bằng gỗ ọp ẹp nằm trên cái hồ đầy rêu xanh. Có lẽ tôi không nên có quá nhiều kỳ vọng về một nơi chốn nào trước khi mình đến. Với kỹ thuật Photoshop thần sầu, khó mà nói thật hay hư. Ubein cũng thế thôi.

Đi mãi rồi chân cũng phải mỏi. Hơn mười ngày kéo lê cái túi từ thành phố này sang thành phố khác, người mệt nhoài và tôi mong đợi ngày về. Ở đâu cũng vậy, sau một ngày làm việc mệt nhoài, mái ấm gia đình vẫn luôn là chỗ cuối cùng trong ngày cho chúng ta để trở về. Cho dù đi đến chân trời góc biển, chỗ dừng chân cuối cùng vẫn là mái nhà của ta.

Sweet home, sweet home and I am coming home …

 

Kiều Lan Nguyễn
Virginia – Oct 2017

 

Leave a Reply